Αλτρουιστές αναγνώστες

Ελεύθερες μικρές βιβλιοθήκες και αλτρουιστές αναγνώστες που μετατρέπουν την ανάγνωση σε μια κοινωνική αστική περιπέτεια.

Πάντα έβλεπα τα βιβλία σαν ένα μέσο για να μοιραστεί κάποιος μια ενδιαφέρουσα ιστορία. Η λογοτεχνία είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος που έχουν εφεύρει οι άνθρωποι για να μοιράζονται ιστορίες ,που αλλιώς θα χάνονταν στη λήθη της καθημερινότητας. Τα βιβλία φέρουν αυτή τη μεγάλη ευθύνη, της διατήρησης της έμπνευσης στη πάροδο του χρόνου. Πως όμως ο αναγνώστης μπορεί να συνεισφέρει σε αυτή τη διαδικασία; Πως μπορεί να γίνει από παθητικός αποδέκτης, συμμέτοχος στον διαμοιρασμό της ιστορίας ενός βιβλίου; Απλούστατα: μετατρέποντας το σε ζωντανό οργανισμό.

Και πως λοιπόν μετατρέπεις ένα βιβλίο σε ζωντανό οργανισμό; Δίνοντας του τη δυνατότητα να ζήσει στον κόσμο. Ή -τέλος πάντων- κάτι τέτοιο επιδιώκουν όλες οι ευρηματικές δραστηριότητες booksharing. Μια από τις πρώτες και πιο διάσημες μεθόδους που αναπτύχθηκε είναι αυτή του bookcrossing, δηλαδή η πρακτική να αφήνεις ένα βιβλίο σε δημόσιο χώρο, έτσι ώστε να το βρει και να το διαβάσει κάποιος άλλος. Το bookcrossing.com, η πλατφόρμα που έκανε διάσημο το να μοιράζεσαι βιβλία με αυτόν τον τρόπο, κάνει την διαδικασία πιο ενδιαφέρουσα, δίνοντας σου τη δυνατότητα να παρακολουθείς το ταξίδι του βιβλίου που άφησες, βλέποντας από ποιους ανθρώπους περνάει και τι εντύπωση τους κάνει.

Μια άλλη ενδιαφέρουσα πρωτοβουλία, που τα τελευταία χρόνια τείνει να γίνει αρκετά δημοφιλής, είναι οι Free Little Libraries. Το Κalamazoo, ένα από τα πολλά project που προωθούν αυτή την πρακτική, περιγράφει τις Free Little Libraries σαν “ένα μικρό ξύλινο κουτί που βρίσκεται πάνω σε ένα στύλο, και περιέχει βιβλία” τα οποία είναι δωρεάν, και από τα οποία ο καθένας μπορεί να πάρει κάποιο και να αφήσει κάποιο άλλο. Αν και η μορφή τους διαφέρει ανάλογα με το κάθε project, η ιδέα πίσω από τις Little Free Libraries είναι πάντα η ίδια: Να προωθήσουν την αγάπη για την ανάγνωση, αλλά και την ιδέα μιας ζωντανής συνεργατικής κοινότητας. Το παιχνίδι αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον γιατί οι άνθρωποι συνηθίζουν να σημειώνουν πράγματα στα εσώφυλλα του βιβλίου, επαυξάνοντας την δύναμη της κάθε ιστορίας, και κάνοντας τη ανάγνωση μια εντελώς κοινωνική διαδικασία ανοιχτής επικοινωνίας με άλλους ανθρώπους.

Οι άνθρωποι πάντα ενδιαφέρονταν για το τι διαβάζουν οι άλλοι. Η λαθρανάγνωση στα μέσα μαζικής μεταφοράς, για παράδειγμα, είναι μια απόδειξη της επιθυμίας να μάθεις τι κρατάει την προσοχή ενός ανθρώπου καρφωμένη μέσα σε μια θάλασσα από σελίδες χαρτί. Το να μοιράζεσαι αυτό που διαβάζεις είναι το πιο μεγάλο δώρο που μπορείς να κάνεις σε όλους αυτούς που αναζητούν εκκωφαντικά δυνατά κομμάτια ζωής.

πηγή: http://www.thebloom.gr/%CE%B1%CE%BB%CF%84%CF%81%CE%BF%CF%85%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%AD%CF%82-%CE%B1%CE%BD%CE%B1%CE%B3%CE%BD%CF%8E%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%82/

Το 11ο τεύχος της "Ποιητικής" κυκλοφορεί την άλλη εβδομάδα

"Ο Καβάφης στο φως και στη σκιά". Εκδήλωση-αφιέρωμα του Αρσακείου Γυμνασίου Πατρών στον Αλεξανδρινό ποιητή.

Εξαιρετική επιτυχία σημείωσε η εκδήλωση-αφιέρωμα για τη συμπλήρωση 150 χρόνων από τη γέννηση τού Κ. Π. Καβάφη που διοργάνωσε το Αρσάκειο Γυμνάσιο Πατρών το βράδυ τής Τετάρτης 15 Μαΐου 2013. Στην εκδήλωση με τίτλο «Ο Καβάφης στο φως και στη σκιά» συμμετείχε ο γνωστός ηθοποιός κ. Γιώργος Νινιός στον ρόλο τού ποιητή. 

Στο κατάμεστο Αμφιθέατρο τής Εστίας Επιστημών Πάτρας, όπου πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση, παρέστησαν ο πανοσιολογιότατος Αρχιμανδρίτης π. Θεόκλητος ως εκπρόσωπος τού Μητροπολίτου κ. Χρυσοστόμου, ο Δήμαρχος Δυτικής Αχαΐας κ. Ανδρέας Παναγιωτόπουλος, η πρόεδρος τού ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Πάτρας κ. Αθηνά Πατρώνη, ο συγγραφέας κ. Κώστας Λογαράς, εκπρόσωποι εκπαιδευτικών φορέων και πλήθος κόσμου.
Το αφιέρωμα ξεκίνησε με τον χαιρετισμό τής Διευθύντριας τού Αρσακείου Γυμνασίου κ. Κατερίνας Γεωργίου, η οποία, αφού καλωσόρισε τους προσκεκλημένους, αναφέρθηκε στη σημασία των επετείων που κάνουν τη σχέση μας με την Ιστορία πιο ζωντανή, δημιουργική και γόνιμη, αλλά και για τους στόχους τής εκδήλωσης που υπηρετούν το ευρύτερο όραμα παιδείας τής Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας.
«Έχοντας την πεποίθηση ότι ο λόγος ενός τόσο βαθυστόχαστου ποιητή είναι πηγή διδαχής, νουθεσίας, μνήμης και παιδείας ήθους, τολμήσαμε να σκύψουμε πάνω από το έργο του και να βοηθήσουμε τους μαθητές μας να τον γνωρίσουν και να τον αγαπήσουν. Ιδιαίτερα στις μέρες μας, που η ανάγκη ουσιαστικής και εκσυγχρονισμένης παιδείας είναι επιτακτική, στόχος των Σχολείων μας είναι να προβάλει με κάθε τρόπο την προσωπικότητα των μαθητών και των μαθητριών, να καλλιεργήσει τα ταλέντα, να αναπτύξει τις δεξιότητες και να αναδείξει το ήθος και την ευαισθησία τους.
Ελπίζουμε, όμως, ότι μέσα από αυτή την προσπάθεια θα κινήσουμε το ενδιαφέρον για περαιτέρω ποιητική ανάγνωση και βαθύτερη γνωριμία με τον ποιητή τής Ιστορίας, των παθών και τού μέλλοντος. Τον ποιητή τού μείζονος ελληνισμού, που με ορμητήριο την Αλεξάνδρεια κατέκτησε την οικουμένη και την αιωνιότητα. Τον ποιητή που μας δίδαξε ότι "Σε μερικούς ανθρώπους έρχεται μια μέρα που πρέπει το μεγάλο Ναι ή το μεγάλο Όχι να πούνε...". Κι αυτόν που απάντησε έγκαιρα σε ερωτήματα που γεννώνται σε κοινωνίες κρίσης και ξεπεσμού: "Και τώρα τι θα γενούμε χωρίς βαρβάρους. Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις...". Τον ποιητή που είναι επίκαιρος περισσότερο από κάθε άλλη φορά. Γιατί η ποίησή του εμπεριέχει την αγάπη για τον άνθρωπο και τα οικουμενικά ιδανικά και μπορεί να γίνει ένα σκαλοπάτι στην εξέλιξή μας και στην αναζήτηση τού καλύτερου και τού ωραιότερου σε μια εποχή που ταλανίζεται από δυσκολίες. Μπορεί να γίνει το στήριγμά μας στις δύσκολες αυτές στιγμές, αλλά και η φωνή τής συνείδησής μας.
Εύχομαι να αναγνωρίσουμε μέσα από αυτόν την ανάγκη για αλλαγή και εκπλήρωση. Για μια ζωή μέσα στο φως, αλλά και τη συνειδητοποίηση πως ακόμα και ο θάνατος πρέπει να έχει την ποιότητα τής ζωής που ζήσαμε».
Στη συνέχεια η Προϊσταμένη Επιστημονικής και Παιδαγωγικής Καθοδήγησης Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Δυτικής Ελλάδας κ. Σοφία Χριστοπούλου απηύθυνε τον δικό της χαιρετισμό, μεταφέροντας τους παρευρισκομένους στην Αλεξάνδρεια τού Καβάφη.

•  

 Το λόγο πήραν μαθητές και μαθήτριες τού Σχολείου που απέδωσαν μαζί με τον κ. Γιώργο Νινιό δραματοποιημένα αποσπάσματα ποιημάτων τού Κ. Π. Καβάφη. Επιδεικνύοντας εκπληκτική για την ηλικία τους ωριμότητα, φώτισαν την προσωπικότητα τού οικουμενικού ποιητή, ενώ οι σολίστ, μαθητές, καθηγητές και η χορωδία τού Σχολείου απέδωσαν τα τραγούδια «Κεριά», «Φωνές», «Όσο μπορείς», «Επέστρεφε», «Τείχη», «Θερμοπύλες», «Ιθάκη», σε μουσική Αθ. Σίμογλου (με προσαρμογή για χορωδία Θ. Ορφανίδη) και «Γκρίζα» σε μουσική Χρ. Νικολόπουλου.
Στο φινάλε τής εκδήλωσης ο κ. Νινιός έπαιξε μαντολίνο και τραγούδησε μαζί με τα παιδιά την «Ιθάκη».
Οι θεατές αποθέωσαν τους συντελεστές με το ένθερμο χειροκρότημά τους, ενώ οι μαθητές και οι καθηγητές τού Γυμνασίου ευχαρίστησαν τον κ. Νινιό για τη συνεργασία, χαρίζοντάς του ένα αναμνηστικό λεύκωμα με τη ζωή και το έργο τού Κωνσταντίνου Καβάφη και το λεύκωμα «Πάτρα 1900».
Ιδιαίτερα συγκινημένος ο κ. Νινιός ευχαρίστησε για τα δώρα και υποσχέθηκε ότι θα επανέλθει με νέες προτάσεις για συνεργασία με τους μαθητές.
Την επιμέλεια των κειμένων είχε η Διευθύντρια τού Γυμνασίου, φιλόλογος, κ. Κατερίνα Γεωργίου, η οποία είχε και τη γενικότερη επιμέλεια τής εκδήλωσης μαζί με τη φιλόλογο κ. Χαρά Παλυβού. Τη σκηνοθετική επιμέλεια είχε η θεατρολόγος κ. Γιούλη Δούβου και τη διδασκαλία τής χορωδίας ανέλαβε η καθηγήτρια Μουσικής κ. Λάρα Λυμπεροπούλου. Σολίστ ήταν η κ. Δώρα Ζήκου, σοπράνο, καθηγήτρια Αγγλικής Φιλολογίας, και ο κ. Σπύρος Σκιαδαρέσης, θεολόγος, καθηγητής Βυζαντινής Μουσικής. Τη χορωδία πλαισίωσαν οι μουσικοί κ.: Διονύσιος Ανδρουτσάκης (βιολοντσέλο), Σάνη Πέττα (μαντολίνο), Γιώργος Γεωργιάδης (κιθάρα). Στο φλάουτο η μαθήτριαΚλαρίσα Τρασάνη.
Ακούστηκαν τα ποιήματα: «Τα Παράθυρα», «Για να ‘ρθουν», «Κεριά», «Φωνές», «Εκόμισα εις την Τέχνη», «Ζωγραφισμένα», «Το πρώτο σκαλί», «Μάρτιαι ειδοί», «Όσο μπορείς», «Θάλασσα τού Πρωιού», «Μελαγχολία Ιάσονος Κλεάνδρου, ποιητού εν Κομμαγηνή, 595 μ. Χ.», «Επέστρεφε», «Καισαρίων», «Γκρίζα», «Περιμένοντας τους βαρβάρους», «Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον», «Η πόλις», «Τρώες», «Τείχη», «Η Σατραπεία», «Che fece… il gran rifiuto», «Θερμοπύλες», «Από τες εννιά», «Πολύ σπανίως», «Ιθάκη».
Απήγγειλαν και τραγούδησαν οι μαθητές: Γιαπιτζή-Παπανδρέου Άννα, Λουκοπούλου Χριστίνα, Μαρούδα Αλεξάνδρα, Πολίτη Αγγελική, Χαμακιώτη Μυρσίνη (Β΄ τάξη),  Γιαννοπούλου Ειρήνη, Καραπάνος Παναγιώτης, Κεκάτου Δήμητρα, Κολοκυθοπούλου Παναγιώτα, Κωνσταντίνου Μαρίνα, Λιακοπούλου Αγγελική, Μαρούδα Ιωάννα-Μαρία, Μέγγος Μάριος-Ηλίας, Μοίραλη Λυδία, Μπίρμπας Κυριάκος, Παπάς Δημήτρης, Πετροπούλου Μυρτώ, Σουβαλιώτη Κατερίνα, Τρασάνη Σπηλιανή-Κλαρίσα, Χλιάπα Λήδα-Καλλιόπη (Γ΄ τάξη).
Στη χορωδία συμμετείχαν ακόμη και οι μαθητές:  Αγαλιώτη Σοφία, Αθανασοπούλου Ιουλίτα, Ανδρουτσέλη Θεανώ, Αντωνακοπούλου Δανάη, Θεοφιλά Όλγα, Θούα Ηλιοστάλακτη, Καραζέρη Ζωή, Λαϊνάς Γιώργος, Παλούμπη Νίκη, Σαμούτ-Μπατίστας Αλέξης (Α΄ τάξη), Κολομόνδου Ζωγραφιά, Ροκκά Ναταλία (Β΄ τάξη),  Γώγου Ιωάννα, Ζαμπάρα Σοφία, Καρδαράκου Ασημίνα, Λαγοπαναγιωτοπούλου Ελισάβετ, Μαγειροπούλου Αθηνά, Μαρλαφέκα Ειρήνη, Πανά Μαριάνθη (Γ΄ τάξη).

πηγή: http://www.arsakeio.gr/gr/events/14805-o-kavafhs-sto-fvw-kai-sth-skia-2

Δημήτρης Δασκαλόπουλος – Μαρία Στασινοπούλου: «Ο βίος και το έργο του Κ. Π. Καβάφη» (Νέα έκδοση συμπληρωμένη), Μεταίχμιο, Αθήνα 2013, σ. 200.

Του Ηλία Γιούρη

Μία δεκαετία μετά την πρώτη έκδοσή του, το βιβλίο αναφοράς για τον Καβάφη που έγραψαν από κοινού ο Δημήτρης Δασκαλόπουλος και η Μαρία Στασινοπούλου (και το οποίο επανακυκλοφόρησε πρόσφατα αναθεωρημένο και συμπληρωμένο με νέα στοιχεία) διατηρεί στο ακέραιο τα χαρακτηριστικά που του αναγνώρισε εξαρχής η κριτική. Πλήρες και απόλυτα ενημερωμένο, προϊόν συστηματικής ερευνητικής εργασίας, το πολύτιμο αυτό χρονολόγιο με τη μορφή λευκώματος συμβάλλει ουσιαστικά στην προώθηση των καβαφικών σπουδών: δεν εισάγει απλώς όρια στην περιρρέουσα καβαφολογία, δηλαδή στη μηχανική αναπαραγωγή σκόρπιων και ενίοτε αδιασταύρωτων δοξασιών για τον καβαφικό βίο, αλλά κυρίως προσφέρει ένα αυστηρό, αξιόπιστο σώμα καλά τεκμηριωμένων πληροφοριών, στο οποίο μπορεί πλέον να καταφεύγει άφοβα κάθε ενδιαφερόμενος – τόσο ο εξειδικευμένος μελετητής του Καβάφη όσο και ο απλός αναγνώστης της ποίησής του.

Το εγχείρημα, απαιτητικό εξ ορισμού, βασίστηκε στην αξιοποίηση ενός εξαιρετικά μεγάλου όγκου ετερόκλητων πληροφοριών: δυσεύρετα άρθρα από εφημερίδες και περιοδικά, ημερολόγια, επιστολές, μαρτυρίες από όσους γνώρισαν προσωπικά τον ποιητή και κατέγραψαν τα λόγια του, ποικίλα ντοκουμέντα από το Αρχείο Καβάφη – ένας ολόκληρος κόσμος από σκόρπια ίχνη, τον οποίο οι συγγραφείς διέτρεξαν με μεγάλη προσοχή ανιχνεύοντας δυνατότητες αλληλουχίας ανάμεσά τους. Σε κάθε περίπτωση, το βιβλίο τους υπερβαίνει την εργασία της απλής περισυλλογής και αποθησαύρισης πληροφοριών. Με εφόδιο τη βαθιά γνώση του έργου του ποιητή και έχοντας απόλυτο έλεγχο της σχετικής βιβλιογραφίας, κατάφεραν να αξιοποιήσουν το ετερογενές υλικό τους με απαράμιλλη συνδυαστική ικανότητα και να αποσπάσουν από τη διασπορά του τους όρους και τις προϋποθέσεις μιας κυριολεκτικά συναρπαστικής αφήγησης: ο αναγνώστης παρακολουθεί βήμα το βήμα τη διαδρομή του Καβάφη από τα παιδικά χρόνια μέχρι τον θάνατό του και αποκτά πρόσβαση σε βασικές πτυχές της εμπειρίας του. Διατυπώσεις πολύ διαφορετικών επιπέδων και πολύ διαφορετικής προέλευσης, καθώς παρατίθενται στο βιβλίο η μία δίπλα στην άλλη, σιγά σιγά συνδέονται αρμονικά σχηματίζοντας το περίγραμμα μιας μοναδικής φιγούρας, το κείμενο της ζωής του Αλεξανδρινού ποιητή που έμελλε να εξελιχθεί σε μια από τις μείζονες ποιητικές φυσιογνωμίες του εικοστού αιώνα.

Ποικίλα είναι τα θέματα που μπορεί να κεντρίσουν το ενδιαφέρον του αναγνώστη. Περιστατικά από τα πρώτα χρόνια της ζωής του ποιητή, αναφορές σε πρόσωπα και πράγματα από το συγγενικό και ευρύτερα φιλικό περιβάλλον του, τα ταξίδια στο εξωτερικό, τα διαβάσματα και οι πνευματικές ανησυχίες του, οι πρώτες λογοτεχνικές απόπειρές του, η πάγια εκδοτική τακτική του να κυκλοφορεί τα ποιήματά του σε μονόφυλλα: τοποθετημένα σε μια ενιαία χρονική ακολουθία, συνδυασμένα ώστε να συγκλίνουν στη σύνθεση μιας ιστορίας, τα στοιχεία αυτά δεν ανασυγκροτούν απλώς την τροχιά του Καβάφη, αλλά κυρίως φωτίζουν προοπτικά την ποιητική πρωτοτυπία του, τις κομβικές φάσεις της εξέλιξής του και εντέλει τη μεγάλη μοναξιά του ίδιου μέσα στο λογοτεχνικό πεδίο της εποχής του.

Πράγματι, ένα μεγάλο μέρος των στοιχείων που παρατίθενται στο βιβλίο αναφέρεται στις αντιφατικές αντιδράσεις που προκάλεσε το καβαφικό έργο ήδη από τον πρώτο καιρό της εμφάνισής του. Παρακολουθώντας από κοντά την περιπέτεια της λογοτεχνικής καθιέρωσης του Καβάφη, οι συγγραφείς χαρτογραφούν με ακρίβεια τη μακροχρόνια μεταβατική περίοδο κατά την οποία το νέο αισθητικό πρότυπο του Αλεξανδρινού δεν έχει ακόμη παγιωθεί και το ιδιότυπο έργο του φαίνεται καταδικασμένο σε μια παράξενη αβεβαιότητα. Προκύπτει έτσι μια ισχυρή αντίθεση, ιδιαίτερα εμφανής κατά την ανάγνωση του βιβλίου: από τη μια η αταλάντευτη προσήλωση του Καβάφη στην ανανεωτική δυναμική του έργου του, από την άλλη η αμηχανία του κοινού του, το διαρκώς μεταλλασσόμενο δίκτυο κατάφασης και άρνησης, αποδοχής και απόρριψης μέσα στο οποίο εγγράφεται αυτό το έργο. Οι εκδηλώσεις θαυμασμού συνυπάρχουν με την απροκάλυπτη εχθρότητα, η αναγνώριση από τους αθηναϊκούς και αλεξανδρινούς κύκλους εναλλάσσεται με την πεισματική αποκήρυξη, η αυξανόμενη απήχηση του έργου στο εξωτερικό συμβαδίζει με τις εγχώριες επιφυλάξεις. Οπως και να έχει, στο βιβλίο αποτυπώνεται με ενάργεια η μεγάλη αμφιθυμία στην πρόσληψη του καβαφικού έργου.

Παράλληλα ο αναγνώστης αποκομίζει μια πλήρη εικόνα των μετασχηματισμών που επέρχονται στο λογοτεχνικό τοπίο της εποχής. Εχοντας κερδίσει την αναγνώριση καθιερωμένων συγγραφέων και κριτικών (του Ξενόπουλου, του Ε. Μ. Φόρστερ), συσπειρώνοντας γύρω από το πρόσωπό του μικρές ομάδες αφοσιωμένων οπαδών, ο Καβάφης διαπλέει συνειδητά τις εντάσεις, τα διακυβεύματα και τις έριδες που κυοφορούνται στο εσωτερικό του πεδίου και κινείται με τη σιγουριά εκείνου που πιστεύει απόλυτα στο έργο του και που είναι αποφασισμένος να ανατρέψει τον πίνακα των κατεστημένων αισθητικών αξιών και να παρακάμψει οποιεσδήποτε αντιστάσεις, προκειμένου να επικρατήσει αυτό που σήμερα μας φαίνεται αισθητικά αυτονόητο.

Πλαισιωμένο από πλούσιο εικονογραφικό υλικό (σπάνιες φωτογραφίες, χειρόγραφα, σκίτσα, γελοιογραφίες), το κείμενο του βιβλίου παρέχει μια σφαιρική εικόνα για τη ζωή του ποιητή, για τις συνθήκες διαμόρφωσης και για την πορεία του έργου του και από αυτή την άποψη αποτελεί ένα πραγματικά ανεκτίμητο εγχειρίδιο.

ΠΗΓΗ: http://www.efsyn.gr/?p=56659

Γιάννης Ρίτσος, Ποιητές

Στὸν Κώστα ΚΑΡΥΩΤΑΚΗ

Ὤ, δὲ χωρεῖ καμία ἀμφισβήτηση, ποιητὲς
εἴμαστ᾿ ἐμεῖς μὲ κυματίζουσα τὴν κόμη
-- ἔμβλημ᾿ ἀρχαῖο καλλιτεχνῶν -- καὶ χτυπητὲς
μάθαμε φράσεις ν᾿ ἀραδιάζουμε κι ἀκόμη

μιὰ εὐαισθησία μας συνοδεύει ὑστερική,
ποῦ μας πικραίνει ἕνα χλωμό, σβησμένο φύλλο,
μακριὰ ἕνα σύννεφο μαβί. Χιμαιρικὴ
τὴ ζωή μας λέμε καὶ δὲν ἔχουμ᾿ ἕνα φίλο.

Μένουμε πάντα σιωπηλοὶ καὶ μοναχοί,
ὅμως περήφανα στὰ βάθη μας κρατοῦμε
τὸ μυστικό μας θησαυρό, κι ὅταν ἠχεῖ
ἡ βραδινὴ καμπάνα ἀνήσυχα σκιρτοῦμε.

Θεωροῦμε ἀνίδεους, ἀνάξιους κι εὐτελεῖς
γύρω μας ὅλους, κι ἀπαξιοῦμε μιὰ ματιά μας
σ᾿ αὐτοὺς νὰ ρίξουμε, κι ἡ νέα ξανὰ σελὶς
τὸ θρῆνο δέχεται τοῦ ἀνούσιου ἔρωτά μας.

Ἀναμασᾶμε κάθε μέρα τὰ παλιὰ
χιλιοειπωμένα αἰσθήματά μας· ἐξηγοῦμε
τὸ τάλαντό μας: «κελαηδοῦμε σὰν πουλιά»·
τὴν ἀσχολία μας τόσ᾿ ὡραῖα δικαιολογοῦμε.

Γιὰ μᾶς ὁ κόσμος ὅλος μόνο εἴμαστ᾿ ἐμεῖς,
καὶ τυλιγόμαστε, μανδύα μας, ἕνα τοῖχο.
Μ᾿ ἔπαρση ἐκφράζουμε τὰ πάθη τῆς στιγμῆς
σ᾿ ἕναν -- μὲ δίχως χασμωδίες -- μουσικὸ στίχο.

Γύρω μας κι ἄλλοι κι ἂν πονοῦν κι ἂν δυστυχοῦν,
κι ἂν τοὺς λυγίζει, ἂν τοὺς φλογίζει ἡ ἀδικία -
ὤ, τέτοια θέματα πεζὰ ν᾿ ἀνησυχοῦν
τοὺς ἀστρικούς μας στοχασμούς, εἶναι βλακεία.

Elizabeth Coatsworth (1893-1986), Summer Rain

What could be lovelier than to hear the summer rain
Cutting across the heat, as scythes cutting across grain?
Falling upon the steaming roof with sweet uproar,
Tapping and rapping wildly at the door?
No, do not lift the latch, but through the pane
We'll stand and watch the circus pageant
Of the rain,
And see the lightening, like a tiger, striped and dread,
And hear the thunder cross the shaken sky
With elephant tread.

Τάσος Λειβαδίτης, Ο επίλογος

Κι αν έφτασα τόσο μακριά, ήταν για να μην ακούσω που δε μου αποκρίθηκαν

κι αχ, πλανήθηκα πολύ σε δρόμους, ακολουθώντας τούτο η εκείνο, κληρονόμος μιας

ανεξήγητης ώρας: τότε που όλα θα εξηγηθούν,
……χωρίς λόγια ή και χωρίς να υπάρχουμε καν — όταν, τέλος, ξαναγύρισα η πόλη

είχε λεηλατηθεί, τα βαγόνια αναποδογυρισμένα,
……η εξέγερση ήταν πια παρελθόν κι όσοι απόμεναν όρθιοι πυροβολούσαν ακόμα
για ένα φτωχό έπαθλο στα υπαίθρια σκοπευτήρια
……και το βράδυ «τι ώρα είναι;» ρωτάς, «οχτώ» σου απαντάνε, με τέτοιες άθλιες

βεβαιότητες ζούμε
και κανείς δεν είδε το έγκλημα — αφού το τέλειο έγκλημα έγινε
……εκεί που δεν μπορεί πια τίποτα να συμβεί. Όμως εγώ υπήρξα ανυπόμονος
σαν κάποιον που ανοίγει την ομπρέλα του σε καιρούς ξηρασίας (ίσως γιατί δε θέλει να ξεχάσει),
……ή κάποιον που ντύνεται γυναίκα για να πει ένα ψέμα ακόμα παιδικό —
μη μ’ αδικείτε, λοιπόν, αν έκλεισα τα μάτια, ήταν για να υπερασπίσω τον κόσμο
……ή θυμόμουν τα χέρια της μητέρας καθώς έβαζαν τη σκούπα πίσω απ’ τη χαλαρωμένη πόρτα
……— στερεώνοντας ίσως κάτι πιο μακρινό,
……ενώ το κοιμητήρι, αντίκρυ, θρόιζε απαλά, σαν το σύντομο επίλογο ενός μυστηρίου.

Ανακάλυψη, εκδ. Κέδρος

Κ.Π.Καβάφης, Θεόφιλος Παλαιολόγος

Ο τελευταίος χρόνος είν’ αυτός. Ο τελευταίος των Γραικών αυτοκρατόρων είν’ αυτός. Κι αλίμονον τι θλιβερά που ομιλούν πλησίον του. Εν τη απογνώσει του, εν τη οδύνη ο Κυρ Θεόφιλος Παλαιολόγος λέγει «Θέλω θανείν μάλλον ή ζην». A Κυρ Θεόφιλε Παλαιολόγο, πόσον καημό του γένους μας, και πόση εξάντλησι (πόσην απηύδησιν από αδικίες και κατατρεγμό) οι τραγικές σου πέντε λέξεις περιείχαν.

(Από τα Κρυμμένα Ποιήματα 1877;-1923, Ίκαρος 1993)

Η εκπομπή ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ αφιερωμένη στην συγγραφέα Μάρω Δούκα (Δευτέρα 27/5/13, ΕΤ1, 21:00)

Πορτραίτο της συγγραφέως που επιμελώς παρατηρεί τους ανθρώπους γύρω της. Που έλκεται από αυτούς και απομακρύνεται σε μια διαρκή ταλάντωση. Από την πρώτη εμφάνισή της στα νεοελληνικά γράμματα, το 1974 με την «Πηγάδα», μέχρι τα πιο πρόσφατα, το μυθιστόρημα το «Δίκιο είναι ζόρικο πολύ» και τα πεζογραφήματα «Γιατί εμένα η ψυχή μου», εκφράζει σαφώς την επιλογή της να παρακολουθεί την κίνηση της πραγματικότητας, καταγράφοντας τις εκτροπές και τις παραμορφώσεις της, προσωπικές και κοινωνικές, έτσι όπως ορίζουν την ιδιαιτερότητα των ανθρώπων.
Η Μάρω Δούκα προσκαλείται να συμμετάσχει σε μια άλλη «αφήγηση», μια αφήγηση με πολλές εικόνες και πολλή αφαίρεση, όχι πια σαν δημιουργός αλλά σαν ηρωίδα μιας ταινίας πενήντα λεπτών. Το πλοίο για τα Χανιά μας ξαναγυρίζει στην παιδική της ηλικία, «Εκεί έγιναν όλα» ομολογεί. Μαζί της ταξιδεύουμε στην πόλη που κάποτε την απομάκρυνε και κατόπιν την κάλεσε κοντά της, μαζί της μετράμε το χρόνο που έφυγε, μαζί της συναντάμε τους ήρωές της, αληθινούς και επινοημένους.
Δύο-τρεις είναι οι σταθερές γύρω από τις οποίες χτίστηκε το έργο της Μάρως Δούκα, ένα έργο που αποτελείται από οχτώ μυθιστορήματα, τρεις συλλογές διηγημάτων, δυο νουβέλες,
κάποια δοκίμια. Οι σταθερές αυτές είναι η Πολιτική, η Ιστορία, ο Έρωτας πάλι και ξανά. Και πάνω απ΄ όλους, πάνω απ΄ όλα η Γλώσσα. «Στη γλώσσα μας κατοικούμε» καταλήγει καθώς προσπαθεί να μας μυήσει στις τεχνικές της πεζογραφικής της μηχανικής.
Τα γυρίσματα έγιναν στους δρόμους της Αθήνας και στα δρομάκια των Χανίων. 

Σενάριο-Σκηνοθεσία: ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΕΥΑΓΓΕΛΑΚΟΥ 
Διεύθυνση Φωτογραφίας: ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΡΓΥΡΟΗΛΙΟΠΟΥΛΟΣ 
Μοντάζ: ΣΤΕΛΙΟΣ ΤΑΤΑΚΗΣ 
Πρωτότυπη Μουσική: ΣΤΑΥΡΟΣ ΓΑΣΠΑΡΑΤΟΣ 
Παραγωγή: CINETIC 

πηγή: http://tvradio.ert.gr/details.asp?pid=3411610&chid=8

Τεύκρος Μιχαηλίδης, Αχμές, ο γιος του φεγγαριού (Μυθιστόρημα), Πόλις 2009

Ένας πάπυρος θαμμένος σ' έναν τάφο στο Λούξορ, τις αρχαίες Θήβες. Ογδόντα τέσσερα λυμένα προβλήματα, ένα όνομα, μία ημερομηνία: το πρώτο ενυπόγραφο μαθηματικό κείμενο στην ιστορία της ανθρωπότητας. Ένας πάπυρος που συνοψίζει τις μαθηματικές γνώσεις των ανθρώπων που έχτισαν τις πυραμίδες και, κατά τον Ηρόδοτο, επινόησαν τη γεωμετρία. Συγγραφέας του ο Αχμές, που θα γίνει οδηγός μας σε μια περιήγηση στη χώρα των Φαραώ. Θα μας οδηγήσει στην Άβαρι, το κοσμοπολίτικο σταυροδρόμι ανάμεσα σε Ασία και Αφρική. Θα μας σεργιανίσει στη Μέμφιδα, ονομαστή για τους ναούς της αλλά και για τα κακόφημα καπηλειά της. Θα μας ξεναγήσει στο κατάφυτο από παπύρους Δέλτα του Νείλου, θα μας κεράσει μαύρη μπίρα από τη χώρα του Κους και γλυκόπιοτο σεντέχ, κρασί από ρόδι. Παρέα του, μασουλώντας μελωμένα σύκα και χουρμάδες, θ' ακούσουμε τους μύθους και τα παραμύθια της Αιγύπτου, όπως τα αφηγούνταν οι κατασκευαστές των πυραμίδων τις ώρες της ανάπαυσης. Μέσα απ' τη ζωή του θα βιώσουμε κι εμείς την πολυτάραχη Δεύτερη Ενδιάμεση Περίοδο, τις διαμάχες, τις ίντριγκες και τους πολέμους ανάμεσα στους ηγεμόνες των δύο βασιλείων, της Άνω και της Κάτω Αιγύπτου. Μα πάνω απ' όλα θα συμμεριστούμε την απορία του, θα νιώσουμε τον παλμό της αγωνίας του να γνωρίσει το άπιαστο, το απρόσιτο, αυτό που οι μετέπειτα γενιές αποκάλεσαν άπειρο...

Για περισσότερες πληροφορίες και κριτικές πατήστε εδώ.

Σαν σήμερα, το 2011, έφυγε από τη ζωή ο Γιάννης Βαρβέρης

Δύο χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τον αιφνίδιο θάνατο του Γιάννη Βαρβέρη, που θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους ποιητές της γενιάς του 70.

Ο Γιάννης Βαρβέρης γεννήθηκε στην Αθήνα το 1955. Σπούδασε νομικά και εργάστηκε στο υπουργείο Εξωτερικών. Εξέδωσε έντεκα βιβλία ποίησης, καθώς και μεταφράσεις ξένης λογοτεχνίας και αττικής κωμωδίας. Μετέφρασε πολλά έργα του Αριστοφάνη και του Μένανδρου, αλλά και Μαριβό, Μολιέρο και Μρόζεκ, καθώς και ξένη ποίηση, Μπρασέν, Σεντράρ, Πρεβέρ, Γουίτμαν.

Το 1976 ξεκίνησε να γράφει κριτική θεάτρου, τα κείμενα της οποίας έχουν συγκεντρωθεί σε έξι τόμους.

Ποιήματά του έχουν μεταφραστεί σε ανθολογίες στα αγγλικά, στα γαλλικά, στα γερμανικά, στα ιταλικά, στα ισπανικά και στα ρουμάνικα. Στα αγγλικά έχει μεταφραστεί από τον Philip Ramp το βιβλίο του Ο κύριος Φογκ, και στα σερβικά, από την Gaga Rosić, μια επιλογή ποιημάτων του με τον τίτλο Η πόλη και ο Θάνατος.

Το 1996 του απονεμήθηκε το Κρατικό βραβείο Κριτικής - Δοκιμίου.

Το 2001 του απονεμήθηκε το Βραβείο Καβάφη για την ποιητική συλλογή Ποιήματα 1975-1996 (Κέδρος, 2000).

Το 2002 του απονεμήθηκε το Βραβείο Ποίησης του περιοδικού Διαβάζω για την ποιητική συλλογή Στα ξένα (Κέδρος, 2001)

Το 2010 τιμήθηκε με το Βραβείο Ποιήσεως του Ιδρύματος Πέτρου Χάρη της Ακαδημίας Αθηνών, για το σύνολο του ποιητικού του έργου.

               Όπως έχει γραφτεί, «η ποίησή του χαμηλόφωνη, υπαρξιακή,

               ενεργοποιείται από τη λειτουργία της μνήμης, νοσταλγεί

               αγαπημένους νεκρούς και τη χαμένη αθωότητα της παιδικής

               ηλικίας και κινείται προοδευτικά από τον σαρκαστικό στοχασμό

               σε έναν λόγο εσωτερικό, ειρωνικό και βαθιά δραματικό. Η φθορά

               και ο θάνατος είναι σταθερά θέματα ενός ποιητικού κόσμου ο οποίος

               δεν παραδίδεται στο σκοτάδι αλλά καταφάσκει στωικά στη ζωή.»

               Το Βήμα, 26/05/2011

Από τις εκδόσεις Κέδρος κυκλοφορούν:

Ποιήματα 1975-1996 (Κέδρος, 2000)

Στα ξένα (Κέδρος, 2001)

Πεταμένα λεφτά (Κέδρος, 2005)

Σα μουσική, την νύχτα... Γαλλικά ποιήματα αποχαιρετισμού (επιλογή - μετάφραση: Γιάννης Βαρβέρης) (Κέδρος, 2007)

Ο άνθρωπος μόνος (Κέδρος, 2009)

Βαθέος γήρατος (Κέδρος, 2011)

Ζώα στα σύννεφα (Κέδρος, 2013)

Οι μικρές λίστες των λογοτεχνικών βραβείων του αναγνώστη

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΒΡΑΒΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

Ο Αναγνώστης, το ηλεκτρονικό περιοδικό για το βιβλίο και τις τέχνες, διοργανώνει την τελετή απονομής των «Λογοτεχνικών Βραβείων του Αναγνώστη» στις 12 Ιουνίου 2013, ημέρα Τέταρτη, στο Μέγαρο Μουσικής, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Μέγαρον Plus.
Πρόκειται για έναν νέο όσο και παλιό θεσμό. Μετά το κλείσιμο του ιστορικού περιοδικού Διαβάζω, οι συντελεστές του μαζί με νέους συνεργάτες αποφάσισαν να δώσουν μια συνέχεια δημιουργώντας το καθημερινό ηλεκτρονικό περιοδικό ο Αναγνώστης (www.oanagnostis.gr). Είναι μια κίνηση για να περισώσουμε έναν θεσμό, για να αντέξουμε την μιζέρια που κατακλύζει και τον χώρο του βιβλίου αλλά και για να ανταποκριθούμε σε νέες ανάγκες του φιλαναγνωστικού κοινού. Ήταν μια κίνηση συνεργατική, αφιλοκερδής που βρήκε στον πρώτο μήνα της παρουσίας του περιοδικού στο διαδίκτυο απρόσμενη ανταπόκριση.
Σήμερα παρουσιάζουμε τις μικρές λίστες των υποψηφίων βιβλίων για βράβευση που εκδόθηκαν μέσα στο 2012.
Η προσπάθειά μας αυτή στηρίχτηκε και πάλι σε φίλους που έσπευσαν να βοηθήσουν. Στους χορηγούς μας: Tην εταιρεία Grant Thornton, το Ίδρυμα Κώστα Κυριαζή, το Μουσείο Φρυσίρα, το Βιβλιοπωλείο Ιανός, την εταιρεία Προσχέδιο και την ΜKO INTERNET NOW! . Τους χορηγούς επικοινωνίας: την EΡT, την εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ, το ραδιοφωνικό σταθμό VIMAfm.
ΒΡΑΒΕΙΟ ΝΙΚΟΥ ΘΕΜΕΛΗ
Συνεχίζεται και φέτος ο θεσμός του Βραβείου Νίκου Θέμελη που θεσμοθέτησε πέρυσι ο Δήμος Άνδρου στη μνήμη του συγγραφέα που τόσο είχε αγαπήσει το νησί τους.
Το «Βραβείο Νίκος Θέμελης» το επιλέγει η Κριτική Επιτροπή των Λογοτεχνικών Βραβείων του Αναγνώστη. Για το 2013 η Επιτροπή αποφάσισε να το απονείμει στον Θωμά Κοροβίνη για το βιβλίο του «΄55» (εκδόσεις Άγρα).

ΟΙ ΛΙΣΤΕΣ ΤΩΝ ΥΠΟΨΗΦΙΩΝ
ΓΙΑ ΤΑ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΒΡΑΒΕΙΑ ΤΟΥ ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ

ΜΥΘΙΣΤΟΡΗΜΑ

1. Νίκη Αναστασέα, Πολύ χιόνι μπροστά στο σπίτι, Πόλις
2. Χρίστος Αστερίου, Isla Boa, Πόλις
3. Θοδωρής Γεωργακόπουλος, Φεβρουάριος, Καστανιώτης
4. Θεόδωρος Γρηγοριάδης, Το μυστικό της Έλλης, Πατάκης
5. Λίλα Κονομάρα, το Δείπνο, Κέδρος
6. Αργυρώ Μαντόγλου, Λευκή ρεβάνς, Ψυχογιός
7. Σοφία Νικολαίδου, Χορεύουν οι ελέφαντες, Μεταίχμιο
8. Μισέλ Φάις, Κτερίσματα, Πατάκης
9. Ανδρέας Στάικος, Βηθσαβέ, Άγρα
10. Χ. Α. Χωμενίδης, Ο κόσμος στα μέτρα του, Πατάκης.

ΔΙΗΓΗΜΑΤΑ- ΝΟΥΒΕΛΕΣ

1. Κατερίνα Έσλιν, Γαμ., Απόπειρα
2. Μέμη Κατσώνη, Ο Λένιν στον Άγιο Αντώνιο, Γαβριηλίδης
3. Χ. Μαυρομάτης, Οι εξορίες του ιεροκήρυκα Σέργιου Σκανδάλη, Βιβλιοπωλείον της Εστίας
4. Ευγενία Μπογιάνου, Κλειστή πόρτα, Πόλις
5. Γιάννης Παλαβός Το αστείο, Νεφέλη
6. Παυλίνα Παμπούδη, 40 κάπως περίεργες ιστορίες, Ροές
7. Δημοσθένης Παπαμάρκος, ΜεταΠοίηση, Κέδρος
8. Βασιλική Πέτσα, Όλα τα χαμένα, Πόλις
9.  Ζήσης Σαρίκας, Ανθρώπινες σκιές, Δύο αφηγήματα, Πανοπτικόν
10. Μαρία Φακίνου Η αρχή του κακού, Καστανιώτης

ΠΟΙΗΣΗ

1. Μιχάλης Γκανάς, Άψινθος, Μελάνι
2. Σταύρος Ζαφειρίου, Προς τα πού, Νεφέλη
3. Ναταλία Κατσού, Κοχλίας, Κέδρος
4. Γιώργος Κοροπούλης, Gray Scale ή περί της αλλαγής “παραδείγματος”, Ars Nocturna
5. Μαρία Λαϊνά, Μικτή τεχνική, Πατάκης
6. Στρατής Πασχάλης, Τα εικονίσματα, Γαβριηλίδης
7. Μανόλης Πρατικάκης, Κιβωτός, Τυπωθήτω
8. Κυριάκος Χαραλαμπίδης, Ίμερος, Μεταίχμιο
9. Θανάσης Χατζόπουλος, Πρόσωπο με τη γη, Γαβριηλίδης
10. Δήμητρα Χριστοδούλου, Ο τρόμος ως απλή μηχανή, Πατάκης.

ΔΟΚΙΜΙΑ – ΜΕΛΕΤΕΣ

1. Θανάσης Γιοχάλας – Τόνια Καφετζάκη, Αθήνα. Ιχνηλατώντας την πόλη με οδηγό την ιστορία και τη λογοτεχνία, Βιβλιοπωλείον της Εστίας
2. Μαρία Δεληβοριά, Διονυσίου Σολωμού “Η Γυναίκα της Ζάκυθος”, Άγρα
3. Σταύρος Ζουμπουλάκης, Η αδερφή μου, Πόλις
4. Δημήτρης Παϊβανάς, Βία και αφήγηση. Ιστορία, ιδεολογία και εθνικός πολιτισμός στην πεζογραφία του Θανάση Βαλτινού, Βιβλιοπωλείον της Εστίας
5. Μαρία Παπαδήμα, Τα πολλαπλά κάτοπτρα της μετάφρασης, Νεφέλη
6. Χρήστος Παπάζογλου, Μετρική και αφήγηση. Για μια συστηματική μετρική και ρυθμική ανάλυση των καβαφικών ποιημάτων, ΜΙΕΤ
7. Αλεξάνδρα Ρασιδάκη, Περί μελαγχολίας στη θεωρία, τη λογοτεχνία, την τέχνη, Κίχλη
8. Έλλη Φιλοκύπρου, Ένοχος μιας μεγάλης αθωότητας. Η ποιητική περιπέτεια του Τάσου Λειβαδίτη, Νεφέλη
9. Παναγιώτα Μ. Χατζηγεωργίου, Μορφές του αντιηρωϊσμού στο νεοελληνικό μυθιστόρημα. Από την Πάπισσα Ιωάννα στα Βαμμένα κόκκινα μαλλιά, Gutenberg
10. Μ. Χρυσανθόπουλος, Ο ελληνικός υπερρεαλισμός και η κατασκευή της παράδοσης, Αγρα

ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΙ

1. Αντιγόνη Βουτσινά, Το λάθος ποίημα, Μελάνι
2. Ελένη Γαλάνη, Παρκούρ, Γαβριηλίδης
3. Εσμεράλδα Γκέκα, Pulchritudo Bestiae, Γαβριηλίδης
4. Λένια Ζαφειροπούλου, Patermoster Square, Πόλις
5. Ιωαννίδης Ιωάννης, Τοκάτα για την κόρη με το χαμένο πρόσωπο, Κέδρος
6. Βάγια Κάλφα, Απλά πράγματα, Γαβριηλίδης
7. Θωμάς Κιάος, Είδη εποχής, Γαβριηλίδης
8. Ηλίας Σεφερλής, Μικρόκοσμος για αγρίους, Γαβριηλίδης.

ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ
1.   Βαρελλά Αγγελική, Το χατίρι του δράκου. Εικονογράφηση: Γιώργος Δημητρίου, Μεταίχμιο
2.   Γραμματικάκη Μαριβίτα, Το αστέρι του γίγαντα. Εικονογράφηση: Κατερίνα Βερούτσου, Καλέντης
3.   Καζάζης Μιχάλης, Ζήκος ο λύκος. Εικονογράφηση: Μιχάλης Καζάζης, Καλειδοσκόπιο – Αρκτούρος
4.   Κρις Κατερίνα, Το πρώτο Χμ που είδα. Εικονογράφηση: Κατερίνα Κρις, Κέδρος
5.   Κυριτσόπουλος Αλέξης, Βεγγαλικά: Ένα παραμύθι εμπνευσμένο από τα ποιήματα του Νίκου Εγγονόπουλου. Εικονογράφηση: Αλέξης Κυριτσόπουλος, Ίκαρος – Μουσείο Μπενάκη
6.   Μάγος Κώστας, Ο Τζικιτζίκ, ο Κρικικρίκ… και η παράξενη χορωδία του δάσους.   Εικονογράφηση: Κατερίνα Χαδουλού, Καλειδοσκόπιο
7.   Μαντουβάλου Σοφία, Το αρχοντόπουλο που έγινε πύργος. Εικονογράφηση: Βάσω Ψαράκη, Πατάκη
8.   Παπαθεοδούλου Αντώνης, Ο ραφτάκος των λέξεων. Εικονογράφηση: Ίρις Σαμαρτζή, Μεταίχμιο
9.   Σερέφας Σάκης, Μια τρύπα στο νερό. Εικονογράφηση: Κατερίνα Βερούτσου, Μεταίχμιο
10.   Στύλου Γεωργία, Εγώ ξέρω τι θα πει ευτυχία! Εικονογράφηση: της ίδιας, Ουράνιο τόξο.
ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ

1. Γαρμπή Έρικα- Αγγέλικα, Δέλτα Χι και ο μηχανισμός, Ιπτάμενο Κάστρο
2.  Δαμιανίδη Άννα, Το ωραιότερο πράγμα του κόσμου, Ποταμός
3.  Καλοβυρνάς Λύο, Γκντουπ! Το μυστικό ημερολόγιο της Λίνας, Κέδρος
4. Κ* Αλεξάνδρα,  Πεταλουδόνειρα, Πατάκη
5. Μπουμπούσης Γιώργος, Η τάξη που νίκησε την κρίση! Εικονογράφηση Θανάσης Γκιόκας, Ελληνοεκδοτική
6. Παναγιωτόπουλος Πάνος, Η φανέλα του Τζέραρντ, Εικονογράφηση Κατερίνα Χαδουλού, Καρυδάκη
7.  Παππά Ροδούλα, Το παιδί που στο κεφάλι του φύτρωσε ένα δέντρο, Εικονογράφηση Πάολο Γκέτσι, Νεφέλη
8. Ρουσάκη Μαρία, Μια φλόγα στο σκοτάδι. Η συγκλονιστική ιστορία της Έλεν Κέλερ, Εικονογράφηση Κατερίνα Ράπτη, Κέδρος
9. Χριστοδούλου Πάνος, Η μπάλα της ζωής τους, Εικονογράφηση Ελένη Τσάμπρα, Κέδρος.

ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΒΙΒΛΙΟ ΓΙΑ ΕΦΗΒΟΥΣ

1. Δαρλάση Αγγελική, Με λένε… Σύννεφο ή Οι άγραφες σελίδες μιας Νεφέλης, Πατάκη
2. Δεληβοριά Μάγια, Η αλφαβήτα της εφηβείας, Κέδρος
3. Ζορμπά-Ραμμοπούλου Βησσαρία, Σελίδες ενός έφηβου χειμώνα, Πατάκη
4. Καπνιά-Αραποστάθη Ελένη, Το ρομπότ των βράχων, Κέδρος
5. Μανδηλαράς Φίλιππος, Ζωή σαν ασανσέρ, Πατάκη
6. Παπαθεοδώρου Βασίλης, Οι άρχοντες των σκουπιδιών, Καστανιώτη
7. Τσίρος Γιάννης, Ελεύθερα Ύδατα, Πατάκη
8. Φώτου Γιώτα, Κώδικας 99, Ψυχογιός.

Το σκεπτικό των Επιτροπών

ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑ

Πολύμορφη, ανήσυχη, με πολλαπλές θεματικές κατευθύνσεις και τεχνικές, η μυθιστορηματική παραγωγή του 2012 είχε συχνά ως αντικείμενο την κρίση, αλλά δεν έμεινε μόνο σ’ αυτήν. Όποτε μίλησε για την κρίση, φρόντισε να το κάνει έμμεσα και από διακριτή απόσταση, ταξιδεύοντας στην Ιστορία ή παίζοντας με την αλληγορία και τη μαύρη κωμωδία. Οι περισσότεροι πάντως μυθιστοριογράφοι κινήθηκαν σε διαφορετική γραμμή, δίνοντας έμφαση στο βάρος της παιδικής ηλικίας και στα αγκάθια των οικογενειακών ή των φιλικών δεσμών ή καταφεύγοντας στην ερωτική ιστορία και το ερωτογράφημα.
Τα χαρακτηριστικά του διηγήματος και της νουβέλας ήταν η πυκνή και πολύ προσεκτικά οργανωμένη οικονομία της αφήγησης, η δημιουργία ατμοσφαιρικών καταστάσεων, αλλά και το λοξό ή απρόσμενο βλέμμα μέσα από το οποίο δοκίμασαν να δουν τη σύγχρονη πραγματικότητα παλαιότερη και νεώτεροι. Θα πρέπει να τονιστεί ότι από την κρίση των μελών της επιτροπής αποκλείστηκαν βιβλία τα οποία περιλάμβαναν δημοσιευμένα διηγήματα.

ΠΡΩΤΟΕΜΦΑΝΙΖΟΜΕΝΟΙ

Στους πρωτοεμφανιζόμενους πρωταγωνίστησαν οι ποιητές. Πρωτότυποι, τολμηροί στη θεματογραφία και στις εικόνες τους, όπως και έτοιμοι για σημαντικές ανατροπές, έκαναν ξανά την ποίηση σημαντικό κομμάτι της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας. Δεν συνέβη το ίδιο με τους πεζογράφους, που δεν παρουσίασαν αξιομνημόνευτη δραστηριότητα. Η επιτροπή αποφάσισε παρόλα αυτά να τιμήσει με εύφημο μνεία τη Σωτηρία Μαραγκοζάκη για το πολυφωνικό ιστορικό της μυθιστόρημα Ο Ύπατος της Σμύρνης.

ΠΟΙΗΣΗ

Η ποιητική παραγωγή του 2012, ποσοτικά πληθωρική για τα δυσχερή δεδομένα της οικονομικής κρίσης (είναι γνωστό ότι πολλές ποιητικές εκδόσεις χρηματοδοτούνται από τους συγγραφείς τους), δεν υπολείπεται σε υψηλή ποιότητα, όσον αφορά, βέβαια, στα βιβλία που έχουν περιληφθεί στη δεκάδα. Εξάλλου η υψηλή αξία της ποίησης που γράφεται στην Ελλάδα είναι ένα σχεδόν μόνιμο γνώρισμά της. Η ολοένα και πιο αισθητή ποικιλότροπη θεματοποίηση της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης από τους ποιητές και τις ποιήτριες δείχνει την τάση τους να αναμετρηθούν με το κοινωνικό περιβάλλον, αλλά και με το ερώτημα της ίδιας της ταυτότητας της ποίησης ως λόγου με κοινωνική λειτουργία. Ειδική μνεία αξίζει να γίνει στο συγκλονιστικό βιβλίο του Βαγγέλη Αθανασόπουλου, Προετοιμασία ταφής, όπου μεταφέρεται στην ποίηση το βίωμα της πορείας του συγγραφέα του προς τον θάνατο από ανίατη ασθένεια.

ΔΟΚΙΜΙΟ

Στο χώρο του δοκιμίου και της φιλολογικής μελέτης η παραγωγή κατά το 2012 ήταν περιορισμένη, προφανώς εξαιτίας της οικονομικής κρίσης που δυσχεραίνει την έκδοση τέτοιων, μη ευπώλητων, κατηγοριών βιβλίων. Ιδίως τα λογοτεχνικά δοκίμια ήταν ελάχιστα, ίσως επειδή το όποιο στοχαστικό απόθεμα μεταφέρεται εύστοχα ή άστοχα στο μυθοπλαστικό λόγο της πεζογραφίας. Οι φιλολογικές μελέτες πάλι, κατά κανόνα γραμμένες από επιστήμονες του χώρου της φιλολογίας, διατηρούν το υψηλό επίπεδό τους μέσα σε ένα περιβάλλον ηθικής απαξίωσης και οικονομικής συρρίκνωσης της έρευνας στο χώρο των ανθρωπιστικών επιστημών. Ωστόσο, δεν έλειψαν και στην κατηγορία αυτή βιβλία άξια και ικανά για τον σχηματισμό της δεκάδας. Μάλιστα η επιτροπή αποφάσισε να μην περιλάβει στη δεκάδα αρκετά αξιόλογα βιβλία, επειδή αυτά είναι συναγωγή σε τόμους ήδη δημοσιευμένων κειμένων.

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ

Η εκδοτική παραγωγή παιδικού και εφηβικού βιβλίου για το έτος 2012 ήταν ιδιαίτερα πλούσια. Στη διάθεση της επιτροπής τέθηκαν πάνω από τριακόσια παιδικά και εφηβικά βιβλία, τα οποία παρουσιάζουν αξιοσημείωτη ποικιλία τόσο από άποψη θεματολογίας, όσο και από άποψη ποιότητας, ειδολογικής ταυτότητας, ύφους και αφηγηματικών χαρακτηριστικών. Πρέπει ωστόσο ειδικότερα να επισημανθεί ότι στην κατηγορία του εφηβικού βιβλίου η παραγωγή βιβλίων υπήρξε μάλλον υποτονική σε σχέση με τις άλλες κατηγορίες.
Κυρίαρχη είναι η θεματοποίηση των έντονων κοινωνικών προβλημάτων που μαστίζουν την Ελλάδα αλλά και τον κόσμο. Σημαντική είναι και η παρουσία βιβλίων με θέμα τις πολυποίκιλες παραμέτρους της οικονομικής κρίσης αλλά και της γενικότερης κρίσης αξιών και της γενικευμένης ανασφάλειας τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη. Παρατηρούμε μία υποχώρηση του ιστορικού μυθιστορήματος για το έτος 2012, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν και κάποια λογοτεχνικά βιβλία που αναφέρονται στο παρελθόν και σε συγκεκριμένες περιόδους της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Γενικότερα, η θεματολογία των βιβλίων εμφανίζεται διευρυμένη: διαφορετικότητα, εκμετάλλευση της παιδικής εργασίας, φτώχεια, βία, ξενιτιά, οικονομική μετανάστευση, ρήξη του ατόμου με την κοινωνία, οικολογικά θέματα, αθλητισμός, ποδόσφαιρο, η καπήλευση του αθλητικού ιδεώδους, κ.ά. είναι ορισμένα από τα θέματα της φετινής εκδοτικής παραγωγής. Οι νέες τεχνολογίες αλλά και οι νέοι τρόποι ηλεκτρονικής επικοινωνίας και κοινωνικής δικτύωσης διεισδύουν στη θεματολογία των παιδικών και ιδιαίτερα των εφηβικών βιβλίων. Η ηλεκτρονική εποχή μέσα στην οποία ζουν οι νεαροί ήρωες των παιδικών-εφηβικών βιβλίων εγγράφεται στη μυθοπλασία με όλες τις παραμέτρους της και την ιδιαίτερη κουλτούρα της.
Ευδιάκριτη είναι επίσης στην εκδοτική παραγωγή του 2012 η παρουσία πρωτο-εμφανιζόμενων συγγραφέων.
Ένα στοιχείο που έλαβε υπόψη της η επιτροπή είναι η γενικότερη ποιότητα ως προς την εμφάνιση, την αισθητική και την τυποτεχνική επιμέλεια των βιβλίων. Με λύπη δια-πιστώσαμε ότι υπάρχουν βιβλία με ελλιπέστατη έως ανύπαρκτη φιλολογική και τυποτεχνική επιμέλεια, γεγονός που βαρύνει μάλλον τους εκδότες και λιγότερο τους ίδιους τους συγγραφείς.
Ειδικότερα: Εικονογραφημένο βιβλίο για παιδιά
Στην κατηγορία του εικονογραφημένου βιβλίου για παιδιά η επιτροπή έλαβε υπόψη της βιβλία που χαρακτηρίζονται από μυθοπλαστική και εικαστική ευρηματικότητα, βιβλία που επιδιώκουν την πολυσημία και τις πολυεπίπεδες αναγνώσεις και εκφράζουν αξίες, ενδιαφέρουσες καταστάσεις ή συναισθήματα, δημιουργώντας παράλληλα αισθητικές «αξίες» μέσω της εικαστικής-γραφιστικής γλώσσας.
Αξίζει να αναφέρουμε ότι στη βραχεία λίστα υπάρχουν και δύο βιβλία που συνοδεύονται από μουσικά CD με μελοποιήσεις και τραγούδια, τα οποία δείχνουν την ιδιαίτερα επι-τυχημένη σύμπραξη συγγραφέα-εικονογράφου-συνθέτη.
Σ’ αυτήν την κατηγορία υπάρχουν και λίγα βιβλία τα οποία αξιοποιούν με επιτυχία τε-χνάσματα του λεγόμενου graphic novel. Τα βιβλία αυτά εμπλουτίζουν σημαντικά την αισθητική του λογοτεχνικού βιβλίου και υπηρετούν την ανάγκη του νεαρού αναγνώστη της εποχής μας για πολυτροπικές αναγνωστικές εμπειρίες.
Υπάρχουν επίσης βιβλία με συγκεκριμένο αριθμό λέξεων και κλιμακούμενο βαθμό δυ-σκολίας ανά ηλικία. Πολλοί εκδοτικοί οίκοι έχουν εντάξει στο πρόγραμμά τους τέτοιες σειρές.
Πολλά βιβλία από τις προαναφερόμενες κατηγορίες προτείνουν διάφορες αναγνωστικές δραστηριότητες σε παράρτημα, οι οποίες φιλοδοξούν, με αμφισβητούμενο όμως από-τέλεσμα, μέσω της προέκτασης της αναγνωστικής εμπειρίας, να καλλιεργήσουν τη φιλαναγνωσία και να ενδυναμώσουν την αναγνωστική επαφή του παιδιού με το βιβλίο. Λογοτεχνικό βιβλίο για παιδιά
Η βραχεία λίστα σε αυτήν την κατηγορία αντικατοπτρίζει την ειδολογική και θεματική ποικιλία των παιδικών βιβλίων του 2012. Παραμύθια, περιπετειώδη μυθιστορήματα, νουβέλες, έργα με στοιχεία φαντασίας, παραλόγου και μυστηρίου, κ.ά., καλύπτουν μία σειρά από θέματα, όπως η οικονομική κρίση, η οικολογία, η καθημερινή και σχολική ζωή του παιδιού, η αποδοχή της διαφορετικότητας, κ.ά. Τα βιβλία παρουσιάζουν επίσης ποικιλία ως προς τους εκφραστικούς τρόπους και τις αφηγηματικές τεχνικές (καλο-δουλεμένη πλοκή, πρωτοπρόσωπη-τριτοπρόσωπη αφήγηση, ανατρεπτικό χιούμορ, κ.ά.). Λογοτεχνικό βιβλίο για εφήβους
Οι συγγραφείς εφηβικών βιβλίων παρουσιάζουν, τις περισσότερες φορές χωρίς ωραιοποιήσεις και επίπλαστες καταστάσεις, τις δύσκολες συνθήκες, κοινωνικές, ιστο-ρικές, οικονομικές, κ.ά. μέσα στις οποίες καλούνται να ζήσουν οι έφηβοι ήρωες. Σε πολλά μυθιστορήματα αποτυπώνονται πειστικά οι κώδικες επικοινωνίας και οι κυρίαρχες αναπαραστάσεις της νεανικής κουλτούρας.
Διαπιστώνεται πληθώρα μυθιστορηματικών θεμάτων, αφηγηματικών τρόπων και τε-χνικών. Η τολμηρή ρεαλιστική γραφή εναλλάσσεται με τον μονόλογο, την πρωτο-πρόσωπη αλλά και την τριτοπρόσωπη αφήγηση, την ημερολογιακή γραφή, το χιούμορ, τη χρήση διακειμένων, έτσι ώστε να προβληθούν οι έντονες ψυχικές και συναισθη-ματικές καταστάσεις ή τα αδιέξοδα που βιώνουν οι έφηβοι, αλλά και να αναδειχθούν θέματα όπως η αποδοχή του διαφορετικού, ο έρωτας, η αναδυόμενη σεξουαλικότητα (ετεροφυλοφιλία-ομοφυλοφιλία), ο θάνατος, οι δυσαρμονικές οικογενειακές σχέσεις, η οικονομική κρίση, η γενικευμένη κρίση αξιών, η αποσάθρωση του κοινωνικού ιστού, κ.ά. Σταθερή παρουσιάζεται η τάση της ανατροπής των στερεοτύπων του φύλου και της αποδόμησης κατεστημένων προτύπων ή στερεότυπων αντιλήψεων.
Πολλοί συγγραφείς καλλιέργησαν με επιτυχία μυθιστορηματικές φόρμες και είδη (μυθιστόρημα φαντασίας, περιπετειώδες, μυστηρίου και ανίχνευσης), ιδιαίτερα δημοφι-λή στους εφήβους αλλά και στο ευρύτερο κοινό, ενώ δεν λείπουν και ορισμένα «κοριτσίστικα» εφηβικά μυθιστορήματα. Διαπιστώθηκε επίσης, σε κάποιες περιπτώσεις, η προσπάθεια μίμησης και μεταφοράς στην ελληνική πραγματικότητα δημοφιλών και ευπώλητων ξένων προτύπων, όπως το «Ημερολόγιο μιας ξενέρωτης» της Ρ.Ρ. Ράσελ ή «Το ημερολόγιο ενός σπασίκλα» του Τζ. Κίνι, τα οποία συνδυάζουν τα χαρακτηριστικά του graphic novel με τις συμβάσεις της ημερολογιακής γραφής.
ΟΙ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΠΕΖΟΓΡΑΦΙΑΣ, ΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΟΚΙΜΙΟΥ Ευριπίδης Γαραντούδης, καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών. Γιάννης Ν. Μπασκόζος, κριτικός βιβλίων, δημοσιογράφος. Μανώλης Πιμπλής, δημοσιογράφος. Κατερίνα Σχινά, κριτικός λογοτεχνίας, μεταφράστρια. Στρατής Χαβιαράς, συγγραφέας. Βαγγέλης Χατζηβασιλείου, κριτικός λογοτεχνίας. Έλενα Χουζούρη, συγγραφέας.
Η ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΒΙΒΛΙΩΝ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ Αγγελική Αθανασοπούλου, βιβλιοθηκονόμος, προϊσταμένη Βιβλιοθήκης Αετοπούλειου Πολιτιστικού Κέντρου Δ. Χαλανδρίου. Αλεξίου Πόπη, γραφίστρια. Τζίνα Καλογήρου, καθηγήτρια Πανεπιστημίου Αθηνών. Μαρίζα Ντεκάστρο, κριτικός παιδικής λογοτεχνίας, συγγραφέας. Γιώργος Παναγιωτάκης, συγγραφέας.

ΑΘΗΝΑ 21.05.2013

 

πηγή: http://www.oanagnostis.gr/%CE%BF%CE%B9%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CF%81%CE%B5%CF%82%CE%BB%CE%B9%CF%83%CF%84%CE%B5%CF%82/