Είμαστε όλοι ποιητές!, του Γιάννη Βογιατζή, φιλολόγου του Β' Τοσιτσείου-Αρσακείου Γυμνασίου Εκάλης

Πολιτιστικό τριήμερο, αφιερωμένο στην ποίηση, διοργάνωσε το             Β΄ Τοσίτσειο Αρσάκειο Γυμνάσιο Εκάλης από την Τετάρτη 3 Απριλίου έως και την Παρασκευή 5 Απριλίου 2013, κατά τη διάρκεια του οποίου πραγματοποίησε ποικίλες δραστηριότητες, με στόχο να μυήσει τα παιδιά στην ποιητική λειτουργία κατά έναν τρόπο όσο το δυνατόν πιο βιωματικό, ώστε να μην αντιλαμβάνονται την ποίηση ως ένα ακόμη γνωστικό αντικείμενο προς εξέταση, αλλά ως στάση ζωής παρηγορητική και απελευθερωτική.

Οι μαθητές του Σχολείου, ήδη από το Μάρτιο, κινητοποιήθηκαν από τους καθηγητές τους, κατά τη διάρκεια διαφόρων μαθημάτων, και ασχολήθηκαν με την ποίηση προετοιμαζόμενοι για τη δική τους ιδιαίτερη συμμετοχή στο πολιτιστικό τριήμερο. Οι μαθητές όλων των τμημάτων του Σχολείου αναζήτησαν και επέλεξαν τους αγαπημένους στίχους τους, δημιούργησαν αφίσες, ζωγραφικά έργα, πειραματίστηκαν γράφοντας, εμπνεόμενοι από αγαπημένους ποιητές. Επιπροσθέτως, οι μαθητές της Γ΄ τάξης του Σχολείου  μελέτησαν μια ανθολογία με χαρακτηριστικά αποσπάσματα από το έργο του Οδυσσέα Ελύτη και δημιούργησαν ένα ιστολόγιο (www.eimasteoloipoihtes.blogspot.gr),  όπου οι μαθητές – αλλά και όλοι οι ενδιαφερόμενοι – μπορούσαν (και μπορούν) να εκφράζουν την «ποιητικότητά» τους ποικιλοτρόπως.

Οι εκδηλώσεις του πολιτιστικού τριημέρου πραγματοποιήθηκαν στη Βιβλιοθήκη και στο Αμφιθέατρο του Σχολείου μας. Τους τοίχους των χώρων αυτών κοσμούσαν τα εικαστικά έργα και οι αφίσες που είχαν δημιουργήσει οι μαθητές μας εμπνεόμενοι από διάφορα ποιητικά έργα.

Στο χώρο της Βιβλιοθήκης των Τοσιτσείων - Αρσακείων Σχολείων, γίνονταν προβολές ταινιών σχετικών με την ποίηση, παιχνίδια δημιουργικής γραφής και γενικότερα προσπάθειες περιήγησης των μαθητών στον ποιητικό κόσμο με τη βοήθεια των βιβλίων και των υπολογιστών, υπό την εποπτεία καθηγητών από διάφορες ειδικότητες. Παράλληλα, λειτουργούσε έκθεση ποιητικών έργων.  Ήταν, επίσης, αναρτημένα 11 ταμπλό με πληροφορίες από τη ζωή και το έργο του Οδυσσέα Ελύτη, δημιουργία του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, το οποίο ευγενώς  μας τα παραχώρησε στηρίζοντας έτσι την εκδήλωσή μας.

Κορύφωση του αφιερώματος αυτού υπήρξε η επίσκεψη στο Σχολείο μας της ποιήτριας, φιλολόγου και επιμελήτριας εκδόσεων κ.  Ιουλίτας Ηλιοπούλου, για το έργο της οποίας οι μαθητές είχαν ενημερωθεί από τους καθηγητές τους, ενώ είχαν μελετήσει μια ανθολογία με ποιήματα και αποσπάσματα από παιδικά βιβλία της. Την Πέμπτη 4-4-2013,  η κ.  Ηλιοπούλου συζήτησε με τα παιδιά της Γ΄ τάξης, στο Αμφιθέατρο  του Σχολείου μας,  για την ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη, στο πλευρό του οποίου έζησε αρκετά χρόνια,  αλλά και γενικότερα για το βάθος και τις ιδιαιτερότητες της ποιητικής δημιουργίας. Προβλήθηκαν, επίσης, αποσπάσματα ταινιών σχετικών με τον Ελύτη και την ποίησή του, στιγμιότυπα από τη συναυλία στο Μέγαρο Μουσικής κατά το έτος Ελύτη (2011), στην οποία συμμετείχε και ο Μουσικός Όμιλος των Σχολείων της Φιλεκπαιδευτικής Εταιρείας, ακούστηκαν στίχοι του Ελύτη σε απαγγελία της Ιουλίτας Ηλιοπούλου και του Μίκη Θεοδωράκη, ενώ μαθήτριες παρουσίασαν εργασία τους σχετική με το έργο της κ.  Ηλιοπούλου ως επιμελήτριας εκδόσεων.

Πρέπει, ακόμη, να σημειωθεί ότι κατά τη διάρκεια του Πολιτιστικού τριημέρου οι μαθητές, όπως και οι καθηγητές του Β΄ Τοσιτσείου – Αρσακείου Γυμνασίου Εκάλης, φορούσαν μπλούζες, όπου αναγράφονταν αγαπημένοι στίχοι ποιητών. Αυτό, το τελευταίο, ήταν μια συμβολική προσπάθεια να «ενδυθούμε» την ποίηση σε μια εποχή, κατά την οποία η αδυσώπητη κοινωνικοοικονομική συγκυρία μάς πιέζει ύπουλα να «απεκδυθούμε» τον ανθρωπισμό μας.

Πολιτιστικό τριήμερο ποίησης, της Ευδοκίας Ι. Γιαννικοπούλου, διευθύντριας του Β' Τοσιτσείου-Αρσακείου Γυμνασίου Εκάλης

Με αφορμή την ημέρα ποίησης (21^η  Μαρτίου), καθ’ όλη τη διάρκεια του Μαρτίου, οι μαθητές μας, με τη βοήθεια των καθηγητών τους, ανακάλυπταν ποιητές και ποιήματα, μοιράζονταν με τους συμμαθητές τους τις εντυπώσεις τους, αναζητούσαν την επίδραση και την απήχηση της ποίησης στον κόσμο, εμπνέονταν από στίχους, συνέτασσαν εργασίες, δημιουργούσαν καλλιτεχνικά έργα και απολάμβαναν την περιήγησή τους στο χώρο της τέχνης.

Το πολιτιστικό τριήμερο για την ποίηση, στις αρχές Απριλίου, ήταν το επιστέγασμα όλης αυτής της δραστηριότητας και   υπήρξε μια μεγάλη γιορτή  για το Β΄  Τοσίτσειο - Αρσάκειο Γυμνάσιο Εκάλης που αποδεικνύει πόσο δημιουργικό και χαρούμενο μπορεί να  είναι το σχολείο. 

Για την πραγματοποίηση όλων των εκδηλώσεων στο πλαίσιο του πολιτιστικού τριημέρου ποίησης  θα ήθελα να εκφράσω θερμότατες ευχαριστίες σε όλους τους συντελεστές του. Συγκεκριμένα:

Στην κ. Ιουλίτα Ηλιοπούλου, που μας τίμησε αποδεχόμενη την πρόσκλησή μας, επισκέφθηκε το Σχολείο μας και συζήτησε με τα παιδιά μας με τρόπο άμεσο, απλό, ζεστό και ουσιαστικό.

Στο Εθνικό Κέντρο Βιβλίου (Ε.ΚΕ.ΒΙ.), που υποστήριξε την εκδήλωσή μας αποστέλλοντάς μας την κινητή έκθεση – αφιέρωμα στη ζωή και στο έργο του Οδυσσέα Ελύτη.

Στην κ. Βασιλική Μαγριπλή - Χριστοδούλου, μητέρα μαθητών μας, που μας ενημέρωσε για την κινητή έκθεση του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου (Ε.ΚΕ.ΒΙ.) και  ανέλαβε με μεγάλη προθυμία τη μεταφορά της  από και προς το  Ε.ΚΕ.ΒΙ.

Στο Μέγαρο Μουσικής, ιδιαιτέρως στον Τεχνικό Διευθυντή,  κ. Κωνσταντίνο Χαραλαμπίδη, καθώς και στην υπεύθυνη καθηγήτρια του Μουσικού Ομίλου των Αρσακείων – Τοσιτσείων Σχολείων κ. Χριστίνα Βαρσάμη, που μας εξασφάλισαν και ευγενώς μας παραχώρησαν  τον ψηφιακό δίσκο με τη συναυλία – αφιέρωμα στον Οδυσσέα Ελύτη, η οποία είχε πραγματοποιηθεί στο Μέγαρο Μουσικής και στην οποία είχε συμμετάσχει και ο Μουσικός Όμιλος των Αρσακείων – Τοσιτσείων Σχολείων.

Στον κ. Γεώργιο Τράπαλη, υπεύθυνο δημοσίων σχέσεων-επικοινωνίας και ιστοσελίδας της Φ.Ε., για τη στήριξη και προβολή του ιστολογίου μας.

Στους βιβλιοθηκονόμους κ. Θεανώ Καραμιχαηλίδου και Γιάννη Κουμαντάκη, που διαμόρφωσαν τη Βιβλιοθήκη του Σχολείου μας, ώστε να φιλοξενήσει την εκδήλωση, και επιμελήθηκαν την έκθεση των ποιητικών έργων.

Στο εργατοτεχνικό προσωπικό των Τοσιτσείων – Αρσακείων Σχολείων και τον προϊστάμενο κ. Βασίλη Γαβαλά, για την πολύτιμη βοήθεια που μας προσέφεραν στην όλη διοργάνωση  της εκδήλωσης.

Στους γονείς/κηδεμόνες των μαθητών μας που ενθάρρυναν από το σπίτι τα παιδιά να συμμετάσχουν στις διάφορες εκδηλώσεις  του πολιτιστικού τριημέρου και ενίσχυσαν έτσι την προσπάθεια του Σχολείου για μια τέτοια καινοτόμο δραστηριότητα.

Οφείλονται, επίσης, πολλές ευχαριστίες και συγχαρητήρια στους εκπαιδευτικούς του Σχολείου μας, που είχαν την ευθύνη για τη διοργάνωση της εκδήλωσης και εμψύχωσαν τους μαθητές ώστε να συμμετάσχουν σε αυτήν. Συγκεκριμένα:

Στον κ. Μιχάλη Καπετανή, φιλόλογο, που υπήρξε ο κύριος εμπνευστής όλης της εκδήλωσης, δημιουργός του ιστολογίου και κύριος υπεύθυνος για την επιλογή των ταινιών που προβλήθηκαν στη Βιβλιοθήκη και την κατάρτιση του προγράμματος.

Στον κ. Γιάννη Βογιατζή, φιλόλογο, που επιμελήθηκε τα ενημερωτικά για την εκδήλωση κείμενα, καθώς και τις  ανθολογίες του Οδυσσέα Ελύτη και της Ιουλίτας Ηλιοπούλου, οι οποίες διανεμήθηκαν στους μαθητές και μελετήθηκαν από τα παιδιά.

Στον κ. Παναγιώτη Ανδριόπουλο, θεολόγο, που είχε την ευθύνη για την πρόσκληση της κ. Ηλιοπούλου αλλά και για το υλικό που παρουσιάστηκε κατά την επίσκεψή της στο Σχολείο.

Θα ήθελα, ακόμη, να εκφράσω ευχαριστίες  και συγχαρητήρια σε όλους τους καθηγητές από διάφορες ειδικότητες που αγκάλιασαν την εκδήλωση, κινητοποίησαν τους μαθητές τους και συμμετείχαν με οποιοδήποτε τρόπο σε αυτήν.  Ιδιαιτέρως:

Στη φιλόλογο και συντονίστρια των φιλολόγων κ. Κέλλυ Αυγουστίνου, αλλά και στους φιλολόγους κ. Γιάννη Βογιατζή, κ. Γερασιμούλα Καλατζή, κ. Μιχάλη Καπετανή, κ. Αικατερίνη Μασσαρά, κ. Ιουλία Παπαδογιάννη, κ. Ευθυμία Σκιαδά, κ. Ευτυχία Σταματέλλου, και κ. Ειρήνη Φαραντούρη, που ενεργοποίησαν και συγκίνησαν τους μαθητές τους, με παιχνίδια δημιουργικής γραφής,   εικόνα και  μελωδία.

Στις καθηγήτριες της Γαλλικής Γλώσσας κ. Τριανταφυλλιά Κικίλια και κ. Χρυσάνθη Χατζοπούλου, αλλά και της Γερμανικής Γλώσσας κ. Φωτεινή Ματθαίου, κ. Μαρία Μπούσκου και κ. Κυριακή Σαρλή, οι οποίες δίδαξαν  ελληνικά ποιήματα μεταφρασμένα στα Γαλλικά ή στα Γερμανικά, καθοδήγησαν τους μαθητές τους σε πειραματισμούς για μετάφραση ποιητικών κειμένων σε ξένη γλώσσα, δείχνοντάς τους τις δυσκολίες  αυτού του έργου, αλλά και παρουσίασαν την απήχηση των Ελλήνων ποιητών στη Γαλλία και στη Γερμανία.

Στην καθηγήτρια Καλλιτεχνικών κ. Ζηνοβία Κωτσοπούλου, που  βοήθησε τα παιδιά μας στην έκφραση της δημιουργικότητάς τους μέσα από εικαστικά έργα και επιμελήθηκε τη διακόσμηση των χώρων της εκδήλωσης με τα καλλιτεχνήματα των παιδιών.

Τέλος, πολλά συγχαρητήρια αξίζουν στα παιδιά του Σχολείου μας που αφέθηκαν πρόθυμα να ταξιδέψουν, με διάφορους τρόπους, στο χώρο της ποίησης, μελέτησαν, συγκινήθηκαν, ευαισθητοποιήθηκαν, δημιούργησαν, ενθουσιάστηκαν και κατανόησαν τελικά πόσο μεγάλη εγρήγορση, παραμυθία και ομορφιά προσφέρει η ποίηση στη ζωή μας.

                                                                

                                                        Η Διευθύντρια

                         του Β΄ Τοσιτσείου – Αρσακείου Γυμνασίου Εκάλης                                                       

                                             Ευδοκία Ι. Γιαννικοπούλου

Τα 14 κλασικά λογοτεχνικά βιβλία που πρέπει να έχεις διαβάσει στη ζωή σου... Περιμένουμε και τις δικές σας προτάσεις...

1. Μαντάμ Μποβαρύ - Γκυστάβ Φλωμπέρ 

Γράφτηκε το 1857 από τον αριστοτέχνη του γαλλικού ρεαλισμού, Φλωμπέρ. Η νέα, όμορφη και ευφάνταστη Έμμα Μποβαρύ πλήττει στο γάμο της και ασφυκτιά στο μικροαστικό περιβάλλον της επαρχίας. Βρίσκει καταφύγιο στη ρομαντική λογοτεχνία, τις πολυτέλειες και τις αδιέξοδες ρομαντικές περιπέτειες.

2. Το υπόγειο - Φιοντόρ Ντοστογιέφκσκι

Μυθιστόρημα - σταθμός στην παγκόσμια λογοτεχνία αλλά και στη βιβλιογραφία του Ντοστογιέφσκι, όχι μόνο για τον τρόπο αφήγησης, αλλά κυρίως, για τα κεφαλαιώδη πανανθρώπινα ζητήματα που θίγονται στις σελίδες του. Θέματα, στα οποία ο συγγραφέας θα επιστρέψει στα επόμενα έργα του, που θα τον καθιερώσουν πλέον ως έναν από τους κορυφαίους λογοτέχνες όλων των εποχών.

 

3. Οδυσσέας- Τζέιμς Τζόυς

Ο Λεοπόλδος Μπλουμ, ένας απλός Δουβλινέζος, ξυπνάει το πρωί και φεύγει, όπως κάθε μέρα, για τη δουλειά του. Οι δραστηριότητές του όμως δεν του επιτρέπουν να επιστρέψει σπίτι του, μέχρι το επόμενο πρωί. Η δράση του μυθιστορήματος είναι ελάχιστη, η τεχνική του "εσωτερικού μονολόγου" όμως που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας,  σκιαγραφεί με λεπτομέρεια το φάσμα των σχέσεων του ήρωα.

4. H Πτώση - Αλμπέρ Καμύ

Ένα από τα κορυφαία έργα του Καμύ. Κείμενο λιτό αλλά πλούσιο σε νόημα και εκφραστικά μέσα, που μεταφέρει με επιτυχία στον αναγνώστη την αγωνία και τη φρίκη που βιώνει ο πρωταγωνιστής.

5. Ανιαρή ζωή - Άντον Τσέχωφ

Είναι σίγουρα η καλύτερη εισαγωγή στα έργα του Τσέχοφ, αφού εδώ θα βρεις όλες τις θεατρικές και αφηγηματικές τεχνικές του μεγάλου δραματουργού. Ο Νικολάι Στεπάνοβιτς, επιτυχημένος καθηγητής στο πανεπιστήμιο, έχει πλήρως αποτυχημένη οικογενειακή και προσωπική ζωή. Η αδιαφορία για την αληθινή ζωή, η απουσία νοήματος στην καθημερινότητά του τον οδηγούν σε πρόωρο θάνατο. Λίγο πριν πεθάνει συλλογίζεται από την αρχή το νόημα της ζωής. Το νόημα που υπήρχε ανέκαθεν δίπλα του, αλλά ουδέποτε συνειδητοποίησε τη ζωογόνο δύναμή του.

 

6. Η φόνισσα - Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης

Από τα πιο πολυδιαβασμένα μυθιστορήματα της ελληνικής λογοτεχνίας, που έχει μεταφραστεί μάλιστα σε πολλές άλλες γλώσσες. Πρωταγωνίστρια η Φραγκογιαννού, η "Φόνισσα", κατ' άλλους κοινή εγκληματίας, κατ' άλλους τραγική φιγούρα, θύμα των κοινωνικών στερεοτύπων και κατ' άλλους διεστραμμένος νους, σκοτώνει τα κορίτσια "για να τα απαλλάξει από τα βάσανά τους".

7. Ο ζητιάνος - Ανδρέας Καρκαβίτσας

Η ανατομία της ψυχής ενός γέρου ζητιάνου που φτάνει περιπλανώμενος σε ένα φτωχό χωριό της Θεσσαλίας, έχοντας μαζί του ένα μισοπαράλυτο παιδί, το  οποίο επιδεικνύει για να "κερδίσει" την ελεημοσύνη των χωρικών. Ο ζητιάνος προσπαθεί να εκμεταλλευτεί την αφέλεια των γυναικών του χωριού, που πιστεύουν στα ξόρκια και τα μαγικά βότανα. Όμως, κάποια στιγμή έρχεται σε σύγκρουση με τον ισχυρό άνδρα του χωριού, με φόντο τη ζοφερή εικόνα της ζωής των κολίγων στα χωριά του θεσσαλικού κάμπου, που μόλις έχουν απελευθερωθεί από τον τουρκικό ζυγό.

8. Η κουζίνα - Εμίλ Ζολά

Ένα απολαυστικό ψυχογράφημα της υποκριτικής αστικής κοινωνίας, με κεντρικά θέματα τη μοιχεία στην αστική τάξη, την αηδιαστική υποκρισία και την απύθμενη ανοησία των αξιοσέβαστων αστών. Ο Ζολά διεισδύει από τα κοσμικά σαλόνια των "ευγενών" αστών στον ανήθικο και συγκαλυμμένο υπόνομο της Κουζίνας τους.

9. Χρυσός Σκαραβαίος - Έντγκαρ Άλαν Πόε

Μια σύντομη ιστορία που καθιέρωσε τον Πόε στην αμερικανική λογοτεχνία. Οι αναλυτές του ισχυρίζονται ότι πρόκειται για μια κρυπτογραφημένη διαδικασία αυτοανάλυσης, που, όσο προχωρά το διήγημα, τόσο περισσότερα στοιχεία αποκαλύπτονται.

 

11. Άννα Καρένινα - Λέων Τολστόι

Χωρίς αμφιβολία, ένα από τα σπουδαιότερα μυθιστορήματα του 19ου αιώνα: ένας εμβριθής και σύνθετος στοχασμός γύρω από την απιστία και τον έρωτα, με φόντο την αυτοκρατορική Ρωσία. Έχει θεωρηθεί η πνευματική αυτοβιογραφία του Τολστόι γεγονός που του προσθέτει ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον.

 

12. Η ζωή εν τάφω - Στράτης Μυριβήλης

Ένα αντιπολεμικό μυθιστόρημα (το πρώτο του Στράτη Μυριβήλη) με τη μορφή ημερολογίου, επικό, ρεαλιστικό, αλλά και λυρικό, που άρχισε να σχεδιάζει ο συγγραφέας όταν βρισκόταν στα χαρακώματα του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.

 

13. Η ζωή ενός άχρηστου ανθρώπου - Μαξίμ Γκόργκι

"Το θέμα μου", όπως έχει γράψει ο ίδιος ο συγγραφέας,  "είναι η ψυχολογία του χαφιέ, μια συνηθισμένη ψυχολογία ενός τρομαγμένου Ρώσου, που ζούσε με το φόβο. Γράφτηκε σύμφωνα με την αφήγηση του ήρωα, που υπηρέτησε σ' ένα τμήμα της Οχράνα και τις αυτοβιογραφικές σημειώσεις ενός συναδέλφου του".

14. Η τιμή και το χρήμα - Κωνσταντίνος Θεοτόκης

Αριστουργηματική ανατομία της ελληνικής κοινωνίας, λίγα χρόνια πριν από τους Βαλκανικούς πολέμους, με κεντρικό θέμα τις αντιθέσεις τιμή - χρήμα,  έρωτας - κοινωνική υπόληψη, που συνοψίζεται στη φράση "Ανάθεμά τα τα τάλαρα!", που επαναλαμβάνεται σταθερά από τη Ρήνη και τον Αντρέα, το ζευγάρι που πρωταγωνιστεί στη νουβέλα. Με άψογο χειρισμό της τεχνοτροπίας του ρεαλισμού, ο Θεοτόκης προβάλλει την κοινωνική αδικία, τη διαφθορά και την εξάρτηση των ανθρώπων από το χρήμα.

Πηγή: http://www.cosmo.gr/Entertainment/Vivlia/afieromata-vivlia/ta-14-klasika-logotexnika-vivlia-poy-prepei-na-exeis-diavasei-sth-zwh-soy.1745240.html

Α. Σικελιανός, Γιατί βαθιά μου δόξασα

Γιατί βαθιά μου δόξασα και πίστεψα τη γη

και στη φυγή δεν άπλωσα τα μυστικά φτερά μου,
μα ολάκερον ερίζωσα το νου μου στη σιγή,
να που και πάλι αναπηδά στη δίψα μου η πηγή,
πηγή ζωής, χορευτική πηγή, πηγή χαρά μου...

Γιατί ποτέ δε λόγιασα το πότε και το πώς,
μα εβύθισα τη σκέψη μου μέσα στην πάσαν ώρα,
σα μέσα της να κρύβονταν ο αμέτρητος σκοπός,
νά τώρα που, ή καλοκαιριά τριγύρα μου είτε μπόρα,
λάμπ' η στιγμή ολοστρόγγυλη στο νου μου σαν οπώρα,
βρέχει απ' τα βάθη τ' ουρανού και μέσα μου ο καρπός!...

Γιατί δεν είπα: «εδώ η ζωή αρχίζει, εδώ τελειώνει...»
μα «αν είν' η μέρα βροχερή, σέρνει πιο πλούσιο φως...
μα κι ο σεισμός βαθύτερη τη χτίση θεμελιώνει,
τι ο ζωντανός παλμός της γης που πλάθει είναι κρυφός...»
νά που, ό,τι στάθη εφήμερο, σα σύγνεφο αναλιώνει,
νά που ο μέγας Θάνατος μου γίνηκε αδερφός!...

Κ.Π.Καβάφης, Από υαλί χρωματιστό

Πολύ με συγκινεί μια λεπτομέρεια στην στέψιν, εν Βλαχέρναις, του Ιωάννη Καντακουζηνού και της Ειρήνης Aνδρονίκου Aσάν. Όπως δεν είχαν παρά λίγους πολυτίμους λίθους (του ταλαιπώρου κράτους μας ήταν μεγάλ’ η πτώχεια) φόρεσαν τεχνητούς.  Ένα σωρό κομμάτια από υαλί, κόκκινα, πράσινα ή γαλάζια. Τίποτε το ταπεινόν ή το αναξιοπρεπές δεν έχουν κατ’ εμέ τα κομματάκια αυτά από υαλί χρωματιστό. Μοιάζουνε τουναντίον σαν μια διαμαρτυρία θλιβερή κατά της άδικης κακομοιριάς των στεφομένων. Είναι τα σύμβολα του τι ήρμοζε να έχουν, του τι εξ άπαντος ήταν ορθόν να έχουν στην στέψι των ένας Κυρ Ιωάννης Καντακουζηνός, μια Κυρία Ειρήνη Aνδρονίκου Aσάν.

(Από τα Ποιήματα 1897-1933, Ίκαρος 1984)

Οδυσσέας Ελύτης, Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου [τελευταία ανάρτηση]

ΔΕΥΤΕΡΑ, 4 Μ 

ΔΥΟ ΠΟΝΤΟΥΣ πάνω από το έδαφος

έβλεπες, έστεκε το σπίτι κι έλαμπε σαν διαμαντικό

Πιο χαμηλά, μια λίμνη όλο άχνες ροζ

Ύστερα το Άγνωστο από συμπαγές άκαυστο φώσφορο
και πάρα πίσω «η Χώρα» που λεν «των Λωτοφάγων».

Έχω κάνει εργάτης εδώ σ' αυτά τα μέρη
χρόνους πολλούς κι απόμεινα με καμένα τα δάχτυλα
πάνω στην ώρα που ήθελα λιγάκι ακόμη
να δω από πέρα πως ανθίζουν τα νερά
και πως ανοίγουν, σιγοπερπατώντας, την ουρά 

             οι Παράδεισοι. 

ΔΕΥΤΕΡΑ, 4 Μ β

ΑΠΑΛΟΙ ΚΟΚΚΙΝΟΙ ΛΟΦΟΙ ακριβώς όπως μες στη ζωή μου.

Είναι τόση η ομοιότητα, που δεν ξέρω αν είναι αληθινή κείνη η
λευκή οπτασία του νέου που περνάει, κρατώντας ένα μικρό καράβι,
τους αιθέρες και μόλις αγγίζει τις κορυφές, ή απλώς εγώ έχω τόσο
πολύ αποξενωθεί από τις συγκινήσεις, που ξαναβρίσκει ο εξωτερικός 

κόσμος την ισορροπία του και την ομαλή του διάταξη. 

ΠΕΜΠΤΗ, 7 Μ

ΑΠΟ ΤΟ ΠΟΛΥ να μη σκέπτομαι τίποτα και να μη συγκινούμαι από τιποτα, ξεθάρρεψε ο χρόνος και μ' απόλυσε καταμεσής του Κρητικού πελάγους.
 
Έγινα χιλιάδων ετών και ήδη χρησιμοποιώ τη μινωική γραφή με
τόση άνεση που ο κόσμος απορεί και πιστεύει στο θαύμα. 

Το ευτύχημα είναι ότι δεν καταφέρνει να με διαβάσει.

-Όλα χάνονται. Του καθενός έρχεται η ώρα.

-Όλα μένουν. Εγώ φεύγω. Εσείς να δούμε τώρα.

Δημιουργικός αναστοχασμός ενός καβαφικού Οδυσσέα. Κείμενο της ΧΡΙΣΤΙΝΑΣ ΝΤΟΥΝΙΑ για τη συλλογή του ΤΙΤΟΥ ΠΑΤΡΙΚΙΟΥ «Σε βρίσκει η ποίηση», εκδ. Κίχλη, 2012 («The books᾽ journal» 31, Μάιος 2013).

Ο Τίτος Πατρίκιος, ένας από τους σημαντικότερους μεταπολεμικούς ποιητές, μάς έδωσε πρόσφατα ένα ακόμα βιβλίο, τολμηρό και ευθύβολο στη στόχευσή του. Τολμηρό επειδή ο Πατρίκος επιμένει ποιητικά χωρίς να επαναπαύεται στο σίγουρο κεφάλαιο ένός ήδη κατορθωμένου έργου και απευθύνεται στον αναγνώστη με μια εντυπωσιακή αμεσότητα. Πρόκειται στην ουσία για μια ποιητική σύνθεση που οργανώνεται κυρίως σε δύο άξονες: έναν προσωπικό, κάτι σαν απομνημονεύματα εσωτερικής περιπέτειας, και έναν ενδοποιητικό, όπου η ποίηση αναφέρεται στον εαυτό της διεκδικώντας την αυτονόμησή της από το ποιητικό υποκείμενο.
Τη σύνθεση απαρτίζουν εννέα ενότητες, που αριθμούνται με λατινικούς αριθμούς. Ο αριθμός εννέα, ο διανοητικότερος ή ο φιλοσοφικότερος αριθμός, ας θυμηθούμε και τις εννεάδες του Πλωτίνου, προέκυψε από ανάδειξη αναγκαίων σταθμών στην ποιητική και προσωπική περιπέτεια του Τίτου Πατρίκιου. Από μια παράξενη σύμπτωση το βιβλίο δημιουργήθηκε, σύμφωνα με τη μαρτυρία του ποιητή, στο διάστημα εννέα μηνών. Το έγραφε «πρωί, μεσημέρι, βράδυ και νύχτα», ένα διάστημα που παραπέμπει ευθέως στους μήνες της κυοφορίας του ανθρώπινου όντος και το τελείωσε όταν «δεν μπορούσε πια να μετακινήσει καμία λέξη», όταν το ολοκληρωμένο έργο έπρεπε να βγει στο φως.
Πιθανότατα πρόκειται για μια τυχαία σύμπτωση, που όμως μας επιτρέπει να σκεφτούμε ότι ο ποιητής αναβιώνει συμβολικά, σε συμπυκνωμένο χρόνο, τη συναρμογή του βίου του ως διαδικασία κυοφορίας και γέννησής του σε ένα παρόν μέσα στο οποίο αντικρύζει αυτό που έγινε, δηλαδή τη διπλή υπόσταση του ανθρώπου και του ποιητή. Η δευτεροπρόσωπη σύνταξη επιτρέπει την όσμωση του εγώ με το εσύ. Το ρητορικό εσύ του «εις εαυτόν» παραμένει σταθερό και επαναλαμβανόμενο, σαν να κρατάει το ίσο σε όλη την έκταση της ποιητικής σύνθεσης, που παρά την πρώτη εντύπωση της απλότητας, ισορροπεί αρμονικά πάνω σε μια καλοδουλεμένη κατασκευή.
Κατασκευή που οργανώνει αριστοτεχνικά μια σχεδόν τελετουργική επανάληψη ρητορικών τρόπων, παραπέμποντας σε ένα είδος λιτανείας (litanie). Η δομή της λιτανείας, με την εναρκτήρια λέξη «Εκεί» και την επαναλαμβανόμενη κατακλείδα ή επωδό: «Εκεί απάνω σε βρίσκει η ποίηση» τηρείται πιστά στις οχτώ ενότητες για να παραλλάξει στην ένατη. Στην τελευταία ενότητα το αρκτικό «Εκεί» αντικαθίσταται με το υποκείμενο «Η ποίηση», ενώ στην καταλείδα του ποιήματος η γνώριμη επωδός παραλλάσσει ως προς το αντικείμενό της.
Αλλά τι ακριβώς σημαίνει η φράση «σε βρίσκει»; Μια πρόχειρη ματιά στο λεξικό του Δημητράκου μας δίνει δέκα σημασιολογικές εκδοχές με πρώτη αυτή τής συνάντησης. Αν και αυτή η εκδοχή είναι η πιο ισχυρή στην ποιητική συλλογή του Πατρίκιου, η ανάγνωση αξιοποιεί συνδυαστικά όλες τις σημασίες σχηματίζοντας ένα πολυεδρικό κρύσταλλο στη φράση «σε βρίσκει η ποίηση». Έτσι, ανάλογα με την οπτική γωνία και την πλευρά στην οποία πέφτει το φως, αναδιατάσσονται και οργανώνονται σε ένα ανοιχτό σύνολο νοημάτων που επιτρέπουν πολλαπλές ερμηνευτικές προσεγγίσεις.
Γνωρίζοντας ότι απλοποιώ εξαιρετικά ένα σύνθετο εγχείρημα θα αναφερθώ στα εννέα μέρη της συλλογής για τα οποία θα επιχειρήσω να μιλήσω με βάση μια κατάταξη θεματική.

Ι. Οι περιπέτειες της ζωής.
«Εκεί που» είναι η αρχή του πρώτου στίχου της ενότητας και «Εκεί απάνω» η αρχή του τελευταίου. Οι στίχοι που παρεμβάλλονται συνήθως πάνε δυο -δυο σαν ζεύγη μιας αντίθεσης. «Πράγματα που πρώτη φορά αντικρίζεις - πράγματα χιλιοειπωμένα που έχουν πια περάσει». Ή ακόμα μια αντίθεση που ανιχνεύεται μέσα στον ίδιο στίχο: «για πράγματα σοβαρά ή ανόητα, που ρίσκαρες τη ζωή σου».
Μια συνθήκη αφενός πληρότητας, που καλύπτει όλη τη ζωή, τη διάρκεια του βίου και σου επιτρέπει να δεις και τη μεταβολή – κάτι που έλεγες δεν θα συμβεί και συμβαίνει- και την ανακάλυψη, το σχεδιασμό και την τύχη και αφετέρου μια συνθήκη απροσδιοριστίας. Έχουμε με άλλα λόγια εδώ έναν κατάλογο που δεν κλείνει. Παραμένει ανοιχτός τόσο με τις τρεις τελείες [...] πριν από την επωδό, όσο και με τον εμπλουτισμό του στα επόμενα μέρη.

ΙΙ. Απολογισμός και αυτογνωσία.
Το σχήμα των αντιθέσεων είναι η σταθερή μήτρα. Η συνθήκη της απροσδιοριστίας, η δύσκολη στάθμιση, η εγγενής συνύπαρξη ενός πράγματος με το αντίθετό του: «Τόσο αφέθηκες στις παρορμήσεις σου, τόσο τις δάμασες».

ΙΙΙ. Η συνύπαρξη, η συνάντηση με τον άλλον, η ηθική της συμβίωσης που είναι ταυτόχρονα μέριμνα εαυτού και μέριμνα για τον άλλο: «ν΄απλώσουν τα όρια για συναρπαστικές διασταυρώσεις / ή τουλάχιστον να γίνει πιο ανθρώπινη η μοναξιά».

ΙV. Τα πάθη και οι περιπέτειες του έρωτα και της επιθυμίας.
Η έκθεση στον άλλο και οι αμυντικοί μηχανισμοί- παραθέτω από τη φωτογράφο Ναντίν Γκόλντιν («The Ballad of sexual dependency»): «είναι ένα είδος επικοινωνίας που θεμελιώνεται στην εμπιστοσύνη και στην έκθεση και στο εύτρωτο που δεν μπορεί να εκφραστεί με άλλον τρόπο». Μια σύνθετη διαδικασία αυτογνωσίας τελικά αντανακλάται σε «αντικριστούς καθρέφτες», για να θυμηθώ μια παλιότερη -κατά τη γνώμη μου από τις καλύτερες- συλλογή του Πατρίκιου. Η ανάδυση αίφνης ενός γενναίου συναισθήματος που κάνει το υποκείμενο πιο ευάλωτο : «κι απρόσμενα ένας έρωτας κορυφώνεται σε αγάπη».

V. Η ενδοσκόπηση και η αναζήτηση της αλήθειας. Η πολιτική στράτευση και οι συνέπειές της, που τόσο μέτρησαν στη ζωή και στην ποίηση του Πατρίκιου. Απολογισμός και εξομολόγηση -αναζήτηση ενότητας και σύνθεσης: «Εκεί που συλλογίζεσαι ποιος είσαι και τι έκανες /Εκεί που σκάβεις μέσα σου για άλλη μια φορά».

VI. Οι περιπέτειες των σχέσεων:
φιλία, συντροφικότητα, δυσκολία συνεννόησης. Η προδοσία η απομάκρυνση, οι δικοί μας που έγιναν ξένοι, η δυνατότητα της επιστροφής:

«Εκεί που ξανασκέφτεσαι αν γίνεται οι άνθρωποι να σμίξουν
αν γίνεται να συναντηθούν οι φίλοι που έχουνε ξεκόψει
όχι μόνο στην έξαρση των λυτρωτικών τους οραμάτων
αλλά και μέσα στην τριβή των ατομικών επιδιώξεων»

VII. Η μνήμη, τα τοπία, οι χώροι, οι πόλεις, και πάλι οι άνθρωποι που τα κατοίκησαν και δίνουν υπόσταση στο παρελθόν:

«Εκεί που ανώφελα πασχίζεις να ξαναφτιάξεις
ανθρώπους και βιώματα
σαν μαραγκός που ξαναφτιάχνει παλιά έπιπλα με νέα
υλικά […]
ν΄ ανάψεις με νέα προσανάμματα αισθήσεις που
παλιότερα πυρπόλησαν
ν’ αναστηλώσεις τα ενδόμυχα όπως αναστηλώνουν
τ’ αρχαία μνημεία»

VIII. Η καθημερινότητα με τις μιζέριες, τις μικροχαρές, τα κρυφά θαύματα και τις αγωνίες της ύπαρξης. Όλα έχουν τη θέση τους, το νόημά τους: «Μην πετάξεις τίποτα», όπως τραγούδησε και ο Σαββόπουλος.

«Εκεί […]
που ξάφνου μέσα στην επιπολαιότητα
έχεις μιαν έκλαμψη ευφυίας
Εκεί που σταματάς τα πάντα ενώ τρέχουνε οι προθεσμίες
που περνάς βδομάδες ψάχνοντας τη λέξη που ακριβώς
χρειάζεται
Εκεί που λες όλα αυτά είναι αστεία μπρος στο κυνήγι
του ψωμιού
κι έπειτα βλέπεις ότι χωρίς τις λέξεις τίποτα δεν αποκτά
υπόσταση…»

ΙX. Οι μεταμορφώσεις της ποίησης.
Ή η ποιητολογική διάσταση – η ερμηνεία της συνάντησης με την ποίηση, μέσα από μια εμπειρία επιφάνειας. Το θαύμα που κρύβεται, όχι μόνο στο υψηλό και σπάνιο, αλλά και στο μικρό, ταπεινό ή πολυχρησιμοποιημένο:

Η ποίηση τελικά, μέσα από οβιδιακές μεταμορφώσεις
«σου ψιθυρίζει μυστικά που πρέπει εσύ να εξιχνιάσεις
σου φωτίζει πράγματα που μέναν μυστικά ως τότε».

Η ποίηση που βρίσκει εσένα τον ποιητή, αλλά και εσένα τον αναγνώστη. Σε βρίσκει, σε συναντά με έναν τρόπο που κατ΄ αρχάς φαίνεται τυχαίος, απρόσμενος, απροετοίμαστος και απροϋπόθετος. Φαίνεται πως αυτή η συνάντηση δεν είναι το αποτέλεσμα, ο επιδιωκόμενος στόχος μιας προσπάθειας που διέπεται από τη βούληση και την ενσυνείδητη απόβλεψη, δεν είναι το τέρμα μιας αναζήτησης. Παρά ταύτα συμβαίνει και συμβαίνει κατ' ανάγκην, χωρίς να το επιδιώξει ούτε ο ποιητής ούτε ο αναγνώστης. Η δυνατότητα αυτή της ποίησης, «να σε βρίσκει» είναι εγγενής σε όλο τον κατάλογο των περιστάσεων, δεν είναι δυνατόν να την αποφύγεις. Μια βαθύτερη αιτιότητα φαίνεται να συνδέει τις περιστάσεις του βίου και την συνάντηση με την ποίηση. Παρότι αυτή η αιτιότητα είναι κρυμμένη ή ξεχασμένη, δεν εξαλείφεται, δεν καταργείται.
Η ποίηση ως μέσο αυτογνωσίας, επινόησης του εαυτού και της αλήθειας του πέρα από τις αντιθέσεις, είναι επίσης ένας τρόπος διαλόγου και συνάντησης με τον άλλο. Αυτό το διαλογικό στοιχείο, ο αναστοχασμός και η εξομολόγηση, αυτό που μοιράζεσαι με τον αναγνώστη, και μαζί του συμφιλιώνεσαι μέσα στον απόρρητό σου χώρο είναι και η αποκάλυψη της αλήθειας της ποίησης, «που λέει καθαρά πως ανήκει σε όλους». Στην ωριμότητά του ο Τίτος Πατρίκιος μετακινείται από τα πάθη και τις βεβαιότητες της πρώτης και της δεύτερης νεότητας στον δημιουργικό αναστοχασμό ενός καβαφικού Οδυσσέα. Γιατί τελικά, σε αυτή τη συνάντηση ανάμεσα σε ανθρώπους που κατοικούν ποιητικά στον ίδιο κόσμο, βρίσκει την έκφρασή της η πιο ουσιαστική και αυθεντική συμβίωση. Ή με τα λόγια του Τίτου Πατρίκιου:

«Εκεί πάνω η ποίηση βρίσκει τον καθένα μας».

*Ομιλία που διαβάστηκε στην παρουσίαση της ποιητικής συλλογής του Τίτου Πατρίκιου στις 21 Δεκεμβρίου 2012, στον Ιανό.

 

ΠΗΓΗ:  https://www.facebook.com/kichlipublishing

Οδυσσέας Ελύτης, Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου [26]

ΣΑΒΒΑΤΟ, 2 Μ
 
ΠΕΦΤΟΝΤΑΣ Η ΖΩΗ ΜΟΥ (ένα κομμάτι ελάχιστο από τη ζωή μου) πάνω
στη ζωή των άλλων, αφήνει μια τρύπα.

Μπορεί κανείς, εφαρμόζοντας το μάτι του εκεί, να βλέπει στο διηνεκές μια σκούρα θάλασσα κι ένα κορίτσι στ' άσπρα να ίπταται απ' αριστερά δεξιά, και να χάνεται στον αέρα.

ΚΥΡΙΑΚΗ, 3 Μ

ΚΑΠΟΙΑ ΚΑΤΑΠΑΚΤΗ θ' άνοιξε. Πάνε κι έρχονται πλήθη αλλοφύλων με καπέλα πολυγωνικά κι αμφιέσεις ποδήρεις.

Ξάφνου ακούγεται η φωνή μου (αλλ' εγώ δεν μιλώ): ε σεις ωραίες

μου Ρωμαίες la luce onde s' infiora vostra sustanza rimarà con voi etternalmente sì com' ell' è ora?

Κι ύστερ' από κάμποση ώρα, σαν ηχώ, η απόκριση: tu non se' in terra, sì come tu credi...tu non se' in terra...tu non se' in terra...

Οπόταν άρχισαν από πέρα ν' ακούγονται στροφές αλυσίδας, κι οι αιχμές ενός μεγάλου, άγνωστου, περιστρεφόμενου Ζωδιακού να με
περισφίγγουν

Τα βουνά, στο βάθος, πήραν σιγά σιγά να διαλύονται και ν' ανεβαίνουν σαν αναμνήσεις.

Οδυσσέας Ελύτης, Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου [25]

ΚΥΡΙΑΚΗ (ΠΑΣΧΑ), 26 

 
ΚΑΘΑΡΗ ΔΙΑΦΑΝΗ ΜΕΡΑ. Φαίνεται ο άνεμος που ακινητεί με τη μορφή βουνού κει κατά τα δυτικά. Κι η θάλασσα με τα φτερά διπλωμένα, πολύ χαμηλά, κάτω από το παράθυρο.

Σου 'ρχεται να πετάξεις ψηλά κι από κει να μοιράσεις δωρεάν την ψυχή σου. Ύστερα να κατεβείς και, θαρραλέα, να καταλάβεις τη θέση στον τάφο που σου ανήκει.

                            
ΚΥΡΙΑΚΗ (ΠΑΣΧΑ), 26 β

                                                  Ασμάτιον

ΑΝΕΜΟΕΣΣΑ ΚΟΡΗ ενήλικη θάλασσα
πάρε το κίτρο που μου 'δωκε ο Κάλβος
δικιά σου η χρυσή    μυρωδιά 

Μεθαύριο θα 'ρθουν τ' άλλα πουλιά

θα 'ναι πάλι ελαφρές των βουνών οι γραμμές

μα βαριά η δική μου    καρδία.

Γιάννης Ρίτσος-Οδυσσέας Ελύτης: Η συνομιλία των δύο ποιητών μέσα από τα ποιήματα των μαθητών του Α1 (Τριήμερο Ποίησης). Υπεύθυνη καθηγήτρια: Κέλλυ Αυγουστίνου, φιλόλογος.

Μεγάλη Πέμπτη

Στίχοι: Νίκος Γκάτσος

Μουσική: Χρήστος Τσιαμούλης
Πρώτη εκτέλεση: Αλκίνοος Ιωαννίδης

Αυτός που κρέμασε τον ήλιο
στο μεσοδόκι τ' ουρανού
κρέμεται σήμερα στο ξύλο
ίλεως, Κύριε, γενού.
Και στ' ασπαλάθια της ερήμου
μια μάνα φώναξε, παιδί μου.

Με τ' Απριλιού τ' αρχαία μάγια
με των δαιμόνων το φιλί
μπήκε στο σπίτι κουκουβάγια
μπήκε κοράκι στην αυλή
κι όλα τ' αγρίμια στο λαγκάδι
πήραν το δρόμο για τον Άδη.

Θα ξανασπείρει καλοκαίρια
στην άγρια παγωνιά του νου
Αυτός που κάρφωσε τ' αστέρια
στην άγια σκέπη τ' ουρανού
κι εγώ κι εσύ, και εμείς κι οι άλλοι
θα γεννηθούμε τότε πάλι.

Αυτά τα κόκκινα σημάδια (Ξυλούρης-Ρίτσος-Λεοντής)

Γιάννης Ρίτσος (γεννήθηκε σαν σήμερα το 1909)

Ο Γιάννης Ρίτσος (Μονεμβασιά 1 Μαΐου 1909 - Αθήνα 11 Νοεμβρίου 1990) ήταν Έλληνας ποιητής. Δημοσίευσε πάνω από εκατό ποιητικές συλλογές και συνθέσεις, εννέα μυθιστορήματα, τέσσερα θεατρικά έργα και μελέτες. Πολλές μεταφράσεις, χρονογραφήματα και άλλα δημοσιεύματα συμπληρώνουν το έργο του.

Βιογραφία

Το 1921 άρχισε να συνεργάζεται με τη «Διάπλαση των Παίδων». Συνείσφερε επίσης ποιήματα στο φιλολογικό παράρτημα της «Μεγάλης Ελληνικής Εγκυκλοπαίδειας» του Πυρσού. Το 1934 εκδόθηκε η πρώτη ποιητική συλλογή του με τίτλο «Τρακτέρ», ενώ ξεκίνησε να δημοσιεύει στον «Ριζοσπάστη» τη στήλη «Γράμματα για το Μέτωπο». Την ίδια χρονιά γίνεται μέλος του ΚΚΕ, στο οποίο παρέμεινε πιστός μέχρι τον θάνατό του. Το 1935 κυκλοφορούν οι «Πυραμίδες», το 1936 ο «Επιτάφιος» και το 1937 «Το τραγούδι της αδελφής μου». Έλαβε ενεργά μέρος στην Εθνική Αντίσταση, ενώ κατά το χρονικό διάστημα 1948-1952 εξορίστηκε σε διάφορα νησιά. Συγκεκριμένα συλλαμβάνεται τον Ιούλιο του 1948 και εξορίζεται στη Λήμνο, κατόπιν στη Μακρόνησο (Μάιος 1949) και το 1950 στον Άγιο Ευστράτιο. Μετά την απελευθέρωσή του τον Αύγουστο του 1952 έρχεται στην Αθήνα και προσχωρεί στην ΕΔΑ. Το 1954 παντρεύεται με την παιδίατρο Γαρυφαλιά (Φαλίτσα) Γεωργιάδη κι ένα χρόνο αργότερα γεννιέται η -μοναδική- κόρη τους Ελευθερία (Έρη). Το 1956, τον ίδιο χρόνο δηλαδή, τιμήθηκε με το Α΄ Κρατικό Βραβείο Ποίησης για τη «Σονάτα του Σεληνόφωτος».
Το 1968 προτάθηκε για το βραβείο Νομπέλ το οποίο δεν πήρε διότι θεωρήθηκε στρατευμένος ποιητής (δηλαδή ήταν μέλος του ΚΚΕ). Το 1975 αναγορεύτηκε επίτιμος διδάκτορας του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και το 1977 τιμήθηκε με το Βραβείο Ειρήνης Λένιν.

Βραβεία

• Πρώτο Κρατικό Βραβείο ποίησης "Η Σονάτα του σεληνόφωτος" (1956)
• Μέγα διεθνές βραβείο ποίησης (Βέλγιο, 1972)
• Διεθνές βραβείο "Γκεόργκι Δημητρώφ" (Βουλγαρία, 1975)
• Mέγα βραβείο ποίησης "Αλφρέ ντε Βινύ" (Γαλλία, 1975)
• Διεθνές βραβείο "Αίτνα-Ταορμίνα" (Ιταλία, 1976)
• "Βραβείο Ειρήνης του Λένιν" (ΕΣΣΔ, 1977)
• Διεθνές βραβείο "Μποντέλο" (1978)

Εργογραφία

Ποιήματα

• «Τρακτέρ », (1934)
• «Πυραμίδες», (1935)
• «Επιτάφιος», (1936)
• «Το τραγούδι της αδελφής μου», (1937)
• «Εαρινή συμφωνία», (1938)
• «Το εμβατήριο του ωκεανού», (1940)
• «Παλιά μαζούρκα σε ρυθμό βροχής», (1943)
• «Δοκιμασία», (1943)
• «Ο σύντροφός μας», (1945)
• «Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο», (1952)
• «Αγρύπνια», (1954)
• «Πρωινό άστρο», (1955)
• «Η σονάτα του σεληνόφωτος», (1956)
• «Χρονικό», (1957)
• «Αποχαιρετισμός», (1957)
• «Χειμερινή διαύγεια», (1957)
• «Πέτρινος χρόνος», (1957)
• «Οι γειτονιές του κόσμου», (1957)
• «Οταν έρχεται ο ξένος», (1958)
• «Ανυπόταχτη πολιτεία», (1958)
• «Η αρχιτεκτονική των δέντρων», (1958)
• «Οι γερόντισσες κ' η θάλασσα», (1959)
• «Υδρία », (1957)
• «Το παράθυρο», (1960)
• «Η γέφυρα», (1960)
• «Ο Μαύρος Αγιος», (1961)
• «Το νεκρό σπίτι», (1962)
• «Κάτω απ' τον ίσκιο του βουνού», (1962)
• «Το δέντρο της φυλακής και οι γυναίκες», (1963)
• «12 ποιήματα για τον Καβάφη», (1963)
• «Μαρτυρίες Α», (1963)
• «Παιχνίδια τ'ουρανού και του νερού», (1964)
• «Φιλοκτήτης», (1965)
• «Ρωμιοσύνη», (1966)
• «Μαρτυρίες Β», (1966)
• «Ορέστης», (1966)
• «Όστραβα», (1967)
• «Πέτρες, Επαναλήψεις, Κιγκλίδωμα», (1972)
• «Η Ελένη», (1972)
• «Χειρονομίες», (1972)
• «Τέταρτη διάσταση», (1972)
• «Η επιστροφή της Ιφιγένειας», (1972)
• «Χρυσόθεμις», (1972)
• «Ισμήνη», (1972)
• «Δεκαοχτώ λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας», (1973)
• «Διάδρομος και σκάλα», (1973)
• «Γκραγκάντα», (1973)
• «Σεπτήρια και Δαφνηφόρια», (1973)
• «Ο αφανισμός της Μήλος», (1974)
• «Υμνος και θρήνος για την Κύπρο», (1974)
• «Καπνισμένο τσουκάλι», (1974)
• «Κωδωνοστάσιο», (1974)
• «Χάρτινα », (1974)
• «Ο τοίχος μέσα στον καθρέφτη», (1974)
• «Η Κυρά των Αμπελιών», (1975)
• «Η τελευταία προ Ανθρώπου Εκατονταετία», (1975)
• «Τα επικαιρικά», (1975)
• «Ημερολόγιο εξορίας», (1975)
• «Μαντατοφόρες», (1975)
• «Θυρωρείο», (1976)
• «Το μακρινό», (1977)
• «Γιγνεσθαι», (1977)
• «Βολιδοσκόπος», (1978)
• Τοιχοκολλητής, (1978)
• Τροχονόμος, (1978)
• Η Πύλη, (1978)
• Το σώμα και το αίμα, (1978)
• Μονεβασιώτισσες, (1978)
• Το τερατώδες αριστούργημα, (1978)
• Φαίδρα, (1978)
• Λοιπόν;, (1978)
• «Το ρόπτρο»,(1978)
• Μια πυγολαμπίδα φωτίζει τη νύχτα, (1978)
• «Γραφή Τυφλού»,(1979)
• Όνειρο καλοκαιρινού μεσημεριού, (1980)
• Διαφάνεια, (1980)
• Πάροδος, (1980)
• Μονόχορδα, (1980)
• «Τα ερωτικά»,(1981)
• Συντροφικά τραγούδια, (1981)
• Υπόκωφα, (1982)
• Μονοβασιά, (1982)
• Το χορικό των σφουγγαράδων, (1983)
• Τειρεσίας, (1983)
• Με το σκούντημα του αγκώνα, (1984)
• Ταναγραίες, (1984)
• «Ανταποκρίσεις», (1987)
• 3Χ111 Τρίστιχα, (1987)
• Αργά πολύ αργά μέσα στη νύχτα, (1991)

Συλλογές

• «Ποιήματα - Α τόμος», (1961)
• «Ποιήματα - Β τόμος», (1961)
• «12 ποιήματα για τον Καβάφη», (1963)
• «Μαρτυρίες - Σειρά 1η», (1963)
• «Ποιήματα - Γ τόμος», (1964)
• «Μαρτυρίες - Σειρά 2η», (1966)
• «Δεκαοχτώ λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας», (1973)
• «Ποιήματα - Δ τόμος», (1975)

Θεατρικά

• «Μια γυναίκα πλάι στη θάλασσα », (1942)
• «Πέρα απ'τον ίσκιο των κυπαρισσιών», (1947)
• «Τα ραβδιά των τυφλών», (1959)
• «Ο λόφος με το συντριβάνι»

Μεταφράσεις

• «Α.Μπλόκ: Οι δώδεκα», (1957)
• «Ανθολογία Ρουμανικής ποίησης», (1961)
• «Αττίλα Γιόζεφ: Ποιήματα», (1963)
• «Μαγιακόφσκι: Ποιήματα», (1964)
• «Ντόρας Γκαμπέ: Εγώ, η μητέρα μου και ο κόσμος», (1965)
• «Ιλία 'Ερεμπουργκ: Το δέντρο», (1966)
• «Ναζίμ Χικμέτ: Ποιήματα», (1966)
• «Ανθολογία Τσέχων και Σλοβάκων ποιητών», (1966)
• «Νικόλας Γκιλλιέν: Ο μεγάλος ζωολογικός κήπος», (1966)
• «Α.Τολστόη : Η γκρινιάρα κατσίκα», (1976)
• «Φ.Φαριάντ: Ονειρα με χαρταετούς και περιστέρια», (1988)
• «Χο τσι Μινχ: Ημερολόγιο της φυλακής»

Ταξιδιωτικά

• «Εντυπώσεις από τη Σοβιετική Ενωση», (1956)
• «Ιταλικό τρίπτυχο», (1982)

Μεταφράσεις του έργου του

• Εκτεταμένη ποιητική απόδοση των έργων του Ρίτσου έχει εκδοθεί (δίγλωσση) στην περσική γλώσσα από τον Πέρση ποιητή Φερεϊντούν Φαριάντ, φίλο του Ρίτσου, που πήρε για την εργασία του αυτή το Ελληνικό Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης το 2006.

Οδυσσέας Ελύτης, Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου [24]

 Μ. ΣΑΒΒΑΤΟ, 25 
  

ΠΕΡΑΣΤΙΚΗ ΑΠΟ ΤΗ ΧΘΕΣΙΝΗ αϋπνία μου

λίγο, για μια στιγμή, μου χαμογέλασε

η θεούλα με τη μωβ κορδέλα

που από παιδάκι μού κυκλοφοράει τα μυστικά 

Ύστερα χάθηκε πλέοντας δεξιά

να πάει ν' αδειάσει τον κουβά με τ' απορρίμματά μου
-της ψυχής αποτσίγαρα κι αποποιηματάκια-

εκεί που βράζει ακόμη όλο παλιά νεότητα

και αγέρωχο το πέλαγος. 

Μ. ΣΑΒΒΑΤΟ, 25 β 

ΠΑΛΙ ΜΕΣ ΣΤΗΝ ΚΟΙΛΙΑ της θάλασσας το μαύρο 

      εκείνο σύννεφο που ανεβάζει κάπνες
όπως φωνές επάνω από ναυάγιο 

Χαμένοι αυτοί που πιάνονται από τ' Άπιαστα 

Όπως εγώ προχθές του αγίου Γεωργίου ανήμερα
που πήγα να παραβγώ μ' αλόγατα όρθια και θωρακοφόρους
και μου χύθηκε όλη, όξω απ' τη γης, η ερωτοπαθής ψυχή μου.