Τριήμερο Ποίησης: "Η ζωή και το έργο του Κ.Π.Καβάφη" (τμήμα Β2 - κ. Καλαντζή)

Ημέρα 3η (1η ώρα)
Τη ζωή και το έργο του μεγάλου μας ποιητή Κ.Π.Καβάφη μελέτησαν και παρουσίασαν οι μαθητές του Β2 τμήματος του Σχολείου μας, με υπεύθυνη τη φιλόλογο κ. Καλαντζή, ενώ η πολύ εμπεριστατωμένη παρουσίαση των παιδιών ολοκληρώθηκε με απαγγελίες ποιημάτων του Αλεξανδρινού ποιητή.
Ακολουθεί η παρουσίαση:

Οδυσσέας Ελύτης, Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου [13]

ΤΕΤΑΡΤΗ, 8 β



ΟΠΩΣ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΕΚΠΥΡΣΟΚΡΟΤΗΣΗ, σ' ένα παρατεταμένο κενό, άρχισε ν' αναδύεται το παλιό προγονικό τοπίο.

Έλειπε απ' τη θέση της η γιαγιά και οι δείχτες από το ρολόι του τοίχου.

Στο μέρος όπου είχα πρωτοϊδεί την Παναγία (ή τη Μητέρα μου) μύριζε καμένο πεύκο και συχώρεση.

Τριήμερο Ποίησης: "Οι μαθητές μεταφράζουν Καβάφη στη γαλλική γλώσσα" (Β' Γυμνασίου-κ. Χατζοπούλου)

Ημέρα 1η (6η ώρα) - "Οι μαθητές μεταφράζουν Καβάφη στη γαλλική γλώσσα"
Οι μαθητές της Β' τάξης του τμήματος Γαλλικών βρήκαν πληροφορίες για τη ζωή (Αγησίλαος Παπαδόπουλος, Β3) και το έργο (Μαρίστα Λινάρδου, Β2) του Κωνσταντίνου Καβάφη. Σε μορφή παρουσίασης-power point (Γιάννης Τσουλούκας, Β4) ανέλυσαν το ποίημά του "Ιθάκη" (Ελένη Παπαδοπούλου, Β3), το οποίο προσπάθησαν να μεταφράσουν στα γαλλικά στίχο-στίχο και να αποδώσουν με λυρικό τρόπο (Υακίνθη Φωτοπούλου, Β4) το νόημά του (Ειρήνη Μπέλση, Β3) με τη βοήθεια της καθηγήτριάς τους κ. Χρυσάνθης Χατζοπούλου.
Απήγγειλαν στα ελληνικά και αντίστοιχα στα γαλλικά, οι μαθητές:
1η στρ.: Αγγ. Γλύκα (Β1) ελληνικά - Ελ. Δεληγιαννάκη (Β1) γαλλικά
2η στρ.: Ντ. Παπαρά (Β3) ελληνικά - Άννα Κώη (Β2) γαλλικά
3η στρ.: Ειρ. Μπέλση (Β3) ελληνικά - Αγ. Παπαδόπουλος (Β3) γαλλικά
4η στρ.: Ελ. Παπαδοπούλου (Β3) ελληνικά - Μαρίστα Λινάρδου (Β2) γαλλικά
 

Η γαλλική μετάφραση

ITHAQUE

Lorsque tu te mettras en route pour Ithaque

Souhaite que longue soit la route,

Riche en aventures, fertile en expériences.

Les Lestrigones ni les Cyclopes,

Neptune irrité, ne les redoute pas,

Telles choses aucun risque pour toi de rencontrer en chemin,

Pourvu que tes pensées restent élevées et que ton esprit et ton corps restent touchés par les émotions raffinées.

Les Lestrigones et les Cyclopes,

Poséidon déchaîné, tu ne les rencontreras pas

Que si tu les portes en toi-même,

Et que ton âme les fait surgir devant toi.

Souhaite que longue soit la route

Et nombreux les matins d’été

Où avec quelle joie, quel bonheur

Tu entreras pour la première fois dans des ports inconnus;

Sache d’arrêter dans des comptoirs Phéniciens

Et sache d’acquérir de belles marchandises,

Nacres et coraux, ambre et ébène,

Et toutes sortes de parfums voluptueux,

Autant que tu le pourras- de parfums capiteux;

Rends-toi dans de nombreuses cités Égyptiennes,

 pour apprendre encore et toujours de la bouche de ceux qui savent.

Garde Ithaque sans cesse présente à ton esprit

Certes, l’atteindre reste ton but final.

Mais, ne brusque pas du tout le voyage.

Mieux vaut que le voyage dure bien longtemps;

Et que, enfin, devenu vieux tu abordes l’île,

Riche que tu seras de tout ce que tu auras acquis en chemin,

N’attendant d’Ithaque aucune richesse.

Ithaque t’a offert le beau voyage,

Sans elle, jamais tu ne partirais

Elle n’a plus rien d’autre à te donner.

Même si tu la trouves pauvre, ne crois pas qu’Ithaque t’a trompé.

Car, sage comme tu l’es devenu, si plein d’expériences,

Tu auras maintenant compris-depuis longtemps-

La signification des Ithaques.

 Η παρουσίαση των μαθητών

Οδυσσέας Ελύτης, Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου [12]

ΤΕΤΑΡΤΗ, 8

 
ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ που βροντάει σε πόρτες και παράθυρα;

Τι να 'ναι αυτό που λέει και ξαναλέει - τη μια κοντά, την άλλη μακριά - ο αέρας ο εγγαστρίμυθος;

Τι θέλει αυτή με τα σχιστά μαλλιά και τα γατίσια μάτια που μου ζωγραφίστηκε στο τζάμι;

Τι είδους μοναξιά να είναι αυτή που παίζει ο μακρινός ο στρατιώτης στην τρομπέτα του;

Ξημερώματα είναι ή σκοτεινιάζει;

Ο Σεφέρης στη Νέα Υόρκη, Δημ. Δουλγερίδης - Συνέντευξη με τον Τέτζου Κόουλ για ένα από τα πιο γοητευτικά λογοτεχνικά πορτρέτα της αμερικανικής μητρόπολης

«Εβρισκα τον δρόμο μου μέσα από τα πλήθη των καταναλωτών και των εργατών, μέσα από έργα στο οδόστρωμα και ανάμεσα στις κόρνες των ταξί. Το να περπατώ στα πολυσύχναστα μέρη της πόλης σήμαινε ότι το βλέμμα μου έπιανε περισσότερους ανθρώπους, εκατοντάδες, ίσως και χιλιάδες απ’ ό,τι ήμουν συνηθισμένος, αλλά η εντύπωση αυτών των αμέτρητων προσώπων δεν ελάττωνε καθόλου την αίσθηση απομόνωσης. Αντίθετα, την ενίσχυε». Ο Τζούλιους, ένας νεαρός γιατρός με νιγηριανή και γερμανική καταγωγή, περιπλανιέται αδιάκοπα στους δρόμους της Νέας Υόρκης, σαν αντίδοτο στη ρουτίνα της εργασίας του. Θα γνωρίσει μετανάστες από διαφορετικές κουλτούρες, θα θυμηθεί το δικό του παρελθόν στη Νιγηρία, θα ταξιδεύσει στο Βέλγιο και θα εμπιστευτεί τα σύμβολα της μητρόπολης που ζει το δικό της φόβο μετά την 11η Σεπτεμβρίου.
Ο ήρωας του Τέτζου Κόουλ είναι λίγο πολύ ένα alter ego του. Ο 38χρονος συγγραφέας γεννήθηκε στις ΗΠΑ, μεγάλωσε στη Νιγηρία και από το 1993 μέχρι σήμερα μένει στο Μπρούκλιν. Το πρώτο του βιβλίο, με τίτλο «Ανοιχτή πόλη», είναι μια ερωτική επιστολή στο χάρτη της καθημερινότητάς του, χωρίς μάλιστα να ζητά ανταπόκριση. Μιλήσαμε μαζί του ύστερα από την ανάγνωση του βιβλίου, με την εντύπωση ότι ο συγγραφέας γράφει λιγότερα απ’ όσα πραγματικά γνωρίζει. Δεν είχαμε άδικο: ανάμεσα στις επιρροές του για τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνει τις εικόνες του ο Κόουλ ανέφερε –μόνος του- τον Γιώργο Σεφέρη!

Πρέπει να σου πω ότι ο άνθρωπος που μου σύστησε το βιβλίο σου ήταν ο αμερικανός κοινωνιολόγος Ρίτσαρντ Σένετ, σε μια προηγούμενη συνέντευξη μαζί του… «Πολύ γενναιόδωρο εκ μέρους του. Δεν τον έχω συναντήσει ποτέ, αλλά φυσικά ξέρω το έργο του».
Να φανταστώ ότι αυτό το υπέροχο βιβλίο προέκυψε από μια απλή βόλτα στη Νέα Υόρκη;
«Κατ’ αρχάς ευχαριστώ για τα καλά σου λόγια. Είμαστε πάνω κάτω συνομήλικοι κι αυτό σημαίνει κάτι για μένα…Το βιβλίο ξεκίνησε το 2006. Δεν ήθελα να γράψω μυθιστόρημα, αλλά κάτι μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικής ιστορίας. Ήθελα έναν ήρωα που να βιώνει τις συνέπειες της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, αλλά ταυτόχρονα να βρίσκεται σε διάλογο και με παλιότερα κομμάτια της νεοϋορκέζικης ιστορίας. Ήθελα να δώσω στον Τζούλιους, το βασικό χαρακτήρα, τη δική του φωνή, ώστε να μιλήσει για την 11η Σεπτεμβρίου με τρόπο έμμεσο και υπαινικτικό. Σε καμία περίπτωση δεν έψαχνα “ένα βιβλίο για την καταστροφή”».
Πίσω από τις διαδρομές του Τζούλιους στην πόλη του πρέπει να φανταστούμε τις δικές σου βόλτες μέσα στη Νέα Υόρκη;
«Σίγουρα μετέφερα τα βιώματα είκοσι χρόνων – όσων, δηλαδή, μένω στη Νέα Υόρκη. Αλλά ο αναγνώστης δεν πρέπει να περιμένει ένα βιογραφικό βιβλίο ή ένα ρεπορτάζ. Οι διαδρομές, όμως, στις οποίες αναφέρεσαι, ήθελα να είναι το στοιχείο που βασίζεται σε πραγματικά στοιχεία. Ούτε καν οι συζητήσεις δεν είναι τόσο “πραγματικές”».
Η περιήγηση του Τζούλιους στο Μανχάταν είναι ένας τρόπος να αποτινάξει το στρες της εργασίας του στο νοσοκομείο. Είναι αυτοβιογραφικό στοιχείο αυτό;
«Όχι απαραίτητα. Εμένα μου αρέσει να περπατάω στις πόλεις για να “ρουφήξω” κάτι απ’ την ενέργειά τους. Θέλω να γνωρίζω τη γεωγραφική συνέχειά τους –μέχρι πού εκτείνονται- για να μπορέσω μετά να μεταφέρω το αργό ή γρήγορο πέρασμα των ανθρώπων σε αυτές. Και εκτός αυτού είμαι φωτογράφος. Έχω πάντα μια κάμερα στο χέρι, όταν βγαίνω βόλτα. Δεν είναι μόνο η Νέα Υόρκη. Το καλοκαίρι βρέθηκα σε μια γειτονιά του Παρισιού για ένα απόγευμα. Αντί να κουλάρω σ’ ένα εστιατόριο ή ένα μπαρ προτίμησα να περπατήσω επί τέσσερις ώρες στην περιοχή».
Ποιες είναι οι αγαπημένες σου λογοτεχνικές αναφορές;
«Θαυμάζω πολύ τη δουλειά του Τζον Μπέρτζερ, ο οποίος συνδυάζει την αγάπη για τη γλώσσα και την ερευνητική ματιά πάνω στην πολιτική. Ο Βάλτερ Μπένγιαμιν ήταν, φυσικά, απαραίτητος, καθώς έγραφα το δικό μου βιβλίο, λόγω της κατανόησής του πάνω στα θέματα της ιστορικής γνώσης. Αλλά και ο νομπελίστας ποιητής Τόμας Τρανστρούμερ, επειδή έχει αυτή την ένταση της ιδιωτικότητας. Μεταμορφώνει τα προσωπικά αισθήματα σε κάτι που αποκτά τελικά πολιτική διάσταση: οι άνθρωποι είναι ολοκληρωμένα όντα, εκτεθειμένα στον κόσμο. Αφού μιλάω, όμως, με έναν Έλληνα, πρέπει να πω ότι δύο από τους πιο αγαπημένους μου ποιητές είναι ο Σεφέρης και ο Καβάφης. Πολύ διαφορετικοί μεταξύ τους, φυσικά. Ο Καβάφης είναι η περιγραφή των συναισθημάτων. Καθόλου μεταφορές και λίγες δυνατές εικόνες. Λέει μια ιστορία με ευθύ τρόπο – μόνο που στην πραγματικότητα δεν είναι καθόλου ευθύς! Ο Σεφέρης, από την άλλη, διαθέτει αυτή την απίστευτη δύναμη να δημιουργεί εικόνες και μεταφορές. Για έναν νεαρό συγγραφέα, όπως εγώ, που κυνηγάει τις μεταφορικές εικόνες μέσα στο βιβλίο του, ποιητές όπως ο Σεφέρης, ο Τρανστρούμερ και ο Ντέρεκ Γουόλκοτ είναι μια πραγματική έμπνευση. Με βοηθάει η φρεσκάδα της γλώσσας τους, όταν θέλω κι εγώ να βρω την κατάλληλη εικόνα μέσα στο βιβλίο. Γι’ αυτό διαβάζω περισσότερη ποίηση παρά πεζογραφία. Πρόσφατα μόλις ξεκίνησα να διαβάζω και τον Οδυσσέα Ελύτη, που είναι εντελώς διαφορετικός από τους άλλους δύο Έλληνες».

Στο βιβλίο υπάρχει και μία έμμεση αναφορά στο τέλος του «Νεκρού» του Τζέιμς Τζόις. Εκείνος βάζει το χιόνι να πέφτει «παντού στην Ιρλανδία» κι εσύ τη βροχή στο Βέλγιο. Μου έκανε εντύπωση ότι δεν αναφέρεις το πρωτότυπο και όμως ο αναγνώστης πιάνει αμέσως την αναφορά...
«Ναι, είναι κάτι που προσπαθώ σε όλο το βιβλίο: να κάνω φίλους μου τους αναγνώστες. Για να αστειευτώ, ελπίζω πάντα ότι το βιβλίο μου δεν είναι το πρώτο που πιάνουν στα χέρια τους! Οπότε το να βάλω ένα «πειραγμένο» απόσπασμα από ένα αγαπημένο μου βιβλίο είναι σαν να λέω στον αναγνώστη “εδώ είμαι – με βρήκες, αγαπάμε τα ίδια πράγματα”. Κι από την άλλη, είναι σαν ένα πλάνο του Γούντι Άλεν αφιερωμένο στον Ίνγκμαρ Μπέργκμαν. Μπορεί λίγοι να το καταλάβουν, αλλά για τον δημιουργό φτάνει και περισσεύει. Έτσι έγινε και μ’ εμένα. Κι ευτυχώς βλέπω ότι λειτούργησε...Πέρα απ’ όλα αυτά, καταλαβαίνω ότι υπάρχει μια «λατρεία της αυθεντικότητας». Οι συγγραφείς κερδίζουν πόντους όταν είναι αυθεντικοί, αν και προσωπικά πιστεύω ότι είσαι αυθεντικός με έναν μη αυθεντικό τρόπο. Εγώ αγαπάω όλες τις συναισθηματικές μου αναφορές. Κι όταν γράφω ένα βιβλίο θέλω όσο το δυνατόν περισσότερες. Από το πάρτι δεν θέλω να λείπει κανείς: Ναμπόκοφ, Μπόρχες, Νάιπολ, Κούτσι, Αν Κάρσον, Ελίζαμπεθ Μπίσοπ, Χήνυ...»
Ποια είναι τα σημεία μέσα στη Νέα Υόρκη, όπου πραγματικά νιώθεις ο εαυτός σου; Μέρη, όπου δεν μπορεί τίποτε εξωτερικό να σε ενοχλήσει;
«Το αγαπημένο μου μέρος είναι το "Σπίτι των ποιητών", κοντά στο ποτάμι στη δυτική πλευρά της πόλης. Το άλλο είναι το υπερυψωμένο πάρκο πολύ κοντά στο σπίτι μου, απ’ όπου μπορώ να δω σχεδόν όλη τη Νέα Υόρκη: το Άγαλμα της Ελευθερίας, το Μανχάταν, το μισό Μπρούκλιν, το Εμπάιαρ Στέιτ Μπίλντινγκ...Νιώθω πολύ τυχερός που αυτός ο γεμάτο ενέργεια λόφος βρίσκεται λίγα μέτρα έξω από το σπίτι μου! Και φυσικά δεν μπορώ να παραλείψω τα βιβλιοπωλεία αυτής της πόλης, τα οποία, δυστυχώς φυτοζωούν. Κάθε τόσο ακούς ότι κάποιο από αυτά κλείνει».
Εξαιτίας της οικονομικής κρίσης;
«Όχι απαραίτητα. Νομίζω εξαιτίας του τρόπου με τον οποίο λειτουργεί πλέον η αγορά βιβλίου. Η απήχηση που έχει το Ίντερνετ, το downloading όλα αυτά έχουν επηρεάσει τη δομή της βιβλιοπαραγωγής».
Φοβάσαι την τουριστική διάσταση της Νέας Υόρκης; Τις καρτ ποστάλ στην Τάιμς Σκουέρ;
«Ίσως σου φανεί περίεργο, αλλά δεν την φοβάμαι. Μπορεί μάλιστα να είναι και πολύ ενδιαφέρουσα αυτή η πλευρά, αν κάποιος βρει μια καινούρια προσέγγιση. Ας πάρουμε ένα παράδειγμα από το δικό μου βιβλίο, το οποίο κλείνει με μια εικόνα από το Άγαλμα της Ελευθερίας. Ήξερα από πριν ότι οι περισσότεροι συγγραφείς θα απέφευγαν το συγκεκριμένο αξιοθέατο, από το φόβο μήπως παραείναι προφανές ή μήπως καταντήσει μπανάλ. Κι όμως αυτό είναι το στοίχημα: χιλιάδες βιβλία έχουν γραφτεί για τη Νέα Υόρκη – πώς μπορείς εσύ να γράψεις κάτι με φρέσκια ματιά; Στο τέλος του βιβλίου, λοιπόν, παρουσιάζω το Άγαλμα σαν ένα σύμβολο θανάτου –πολλοί μετανάστες, κυρίως Ευρωπαίοι, κατάφεραν να έρθουν στις ΗΠΑ, αλλά χιλιάδες άλλοι δεν τα κατάφεραν. Και κυρίως δεν τα καταφέρνουν στις ημέρες μας, είτε προέρχονται από την Ευρώπη είτε από το Μεξικό. Νομίζω, πάντως, ότι και σ’ αυτήν την πεσιμιστική εκδοχή υπάρχει μια τρυφερή ματιά απέναντι σε ένα πολυχρησιμοποιημένο σύμβολο».
Δώδεκα χρόνια μετά το τρομοκρατικό χτύπημα, σε τι έχει αλλάξει η εσωτερική ισορροπία της πόλης;
«Νομίζω ότι το κυρίαρχο συναίσθημα μετά τον πρωταρχικό φόβο ήταν η συναίσθηση του πόσο εύθραυστοι είμαστε. Υπήρχε μια θλίψη που την έπιανες στον αέρα και ένας καινούριος τρόπος κατανόησης για τη ζωή. Ίσως για πρώτη φορά οι νεοϋορκέζοι συναισθάνθηκαν εκατομμύρια άλλους ανθρώπους οι οποίοι ζουν καθημερινά μ’ αυτό το συναίσθημα πάνω στον πλανήτη. Και παρόλο που θεωρώ κι εγώ ότι σήμερα η πόλη έχει κάνει βήματα μπροστά, κάτι από την παλιά θλίψη παραμένει». 
Πήγες στον κινηματογράφο για το Zero Dark Thirty;
«Όχι, κι ούτε πρόκειται. Δεν μ’ ενδιαφέρει καθόλου μια τέτοια ταινία. Αυτό που θέλω να δω είναι το ντοκιμαντέρ "Βρώμικοι πόλεμοι" (Dirty wars), για τη μυστική δουλειά του αμερικανικού στρατού στο Αφγανιστάν, την Υεμένη και άλλα μέρη. Λένε ότι ο Σκέιχιλ (σ.σ: ο δημοσιογράφος που έκανε την έρευνα) είναι εκπληκτικός».
Η Αμερική πάντως είχε την τιμητική της στις ταινίες της χρονιάς: «Λίνκολν», «Master», «Argo»...
«Το Argo ήταν απαίσιο! Ο καλός άνθρωπος της CIA και τα τέρατα οι Ιρανοί. Αλλά πέρα από την πολιτική εκτίμηση που μπορεί να έχει κανείς, επρόκειτο για μια απλοϊκή ταινία. Δεν μπορεί ένα τέτοιο προϊόν να αναγορεύεται η καλύτερη ταινία της χρονιάς Όσκαρ. Παραείναι απλοϊκή».
Αλήθεια, σε ενδιαφέρουν τα βραβεία; Δεν είναι μόνο τα Οσκαρ η βίβλος της αδικίας. Την ίδια δουλειά μπορούν να κάνουν και τα Νόμπελ.
«Ναι, αλλά τα Νόμπελ μπορεί να είναι χρήσιμα για έναν συγγραφέα, ακόμη και αν δεν είναι αξιόπιστα. Δεν έμαθα όλους τους αγαπημένους μου συγγραφείς από τα Νόμπελ, αλλά ορισμένα ονόματα που ανακάλυψα οφείλονται στη Σουηδική Ακαδημία. Για παράδειγμα, ο Ισλανδός Χάλντορ Λάξνες, που πήρε το βραβείο τη δεκαετία του 1950 και τον θεωρώ εφάμιλλο του Μάρκες. Δεν είναι ούτε σήμερα τόσο αναγνωρισμένος όσο θα έπρεπε, αλλά το βιβλίο του «Ανεξάρτητοι άνθρωποι» το θεωρώ αριστούργημα. Ακόμη και από τη λίστα των προτεινόμενων ή των υποψηφίων για Νόμπελ μπορείς να μάθεις πράγματα για τη λογοτεχνία. Πώς αλλιώς θα ανακάλυπτα τον Τρανστρούμερ, εδώ που τα λέμε; Ή τον Κορεάτη ποιητή Κο Αν; Άκουσα το όνομά του κι έψαξα την ποίησή του: υπέροχη γραφή! Εάν θέλεις να επεκτείνεις τον κόσμο σου, υπάρχουν τα περιθώρια».
Τέτοια περιθώρια φαίνεται να έχει και ο Τζούλιους, ειδικά στη σχέση του με τον μαροκινό Φαρούκ. Αν κάποιος τους παρακολουθήσει από μακριά, βλέπει δύο αντιπάλους στην ιδεολογία, την κουλτούρα, τις προσδοκίες. Κι όμως, συμβιώνουν μέσα στο πνεύμα του κοσμοπολιτισμού…
«Αν μου επιτρέπεται να δώσω ένα credit στους ήρωές μου θα έλεγα αυτό: δεν θέλω να αλλάξω τίποτε στις ζωές τους. Θέλω να τους αφήσω να μιλήσουν με τη δική τους, εσωτερική φωνή. Ακόμη και σε βάρος μιας φιλελεύθερης αντίληψης για τον τρόπο που ζούμε. Δεν με ενδιαφέρει αυτό: με ενδιαφέρουν οι φωνές των άλλων».

πηγή:  http://www.tanea.gr/opinions/blogs/article/5008292/o-seferhs-sth-nea-yorkh/

Οδυσσέας Ελύτης, Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου [11]

ΤΡΙΤΗ, 7 β
 
Από μακριά την είδα νά 'ρχεται καταπάνω μου. Φορούσε παπούτσια πάνινα και προχωρούσε αλαφρή κι ασπρόμαυρη. Ως κι ο σκύλος
πίσω της, βουτούσε ως τα μισά μέσα στο μαύρο. 

Γέρασα να περιμένω, αλήθεια.

Κι είναι τώρα πολύ αργά για να καταλάβω πως όσο εκείνη προχωρούσε τόσο το κενό μεγάλωνε, κι ότι δεν επρόκειτο να συναντηθούμε ποτέ.

Οδυσσέας Ελύτης, Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου [10]

ΤΡΙΤΗ, 7

 
ΒΡΗΚΑ ΜΙΑ ΜΙΚΡΗ ΕΚΚΛΗΣΙΑ όλο τρεχούμενα νερά και την κρέμασα
στον τοίχο. Τα μανουάλια της είναι πήλινα και μοιάζουν με τα δάχτυλά μου όταν γράφω. 
Από το πως αστράφτουν τα τζάμια καταλαβαίνω αν πέρασε άγγελος. 
Και συχνά κάθομαι τ' απογέματα έξω
στο πεζούλι και κρατιέμαι στις κακοκαιρίες όπως το γεράνι.

Διονύσιος Σολωμός (8 Απριλίου 1798 – 1857)

Ο εθνικός μας ποιητής Διονύσιος Σολωμός γεννήθηκε στις 8 Απριλίου του 1798 στη Ζάκυνθο, ως εξώγαμο τέκνο του κόντε Νικόλαου Σολωμού και της υπηρέτριάς του Αγγελικής Νίκλη.
Σε πολύ μικρή ηλικία έμεινε ορφανός και το 1808 έφυγε για σπουδές στην Ιταλία, με τη συνοδεία του ιταλού δασκάλου του Ρώσση. Επτά χρόνια αργότερα πήρε το απολυτήριο από το Λύκειο της Κρεμόνας και γράφτηκε στο πανεπιστήμιο της Πάβιας, απ' όπου πήρε το πτυχίο της Νομικής. Παράλληλα με τις σπουδές στη νομική, για την οποία ουδέποτε ενδιαφέρθηκε, άρχισε να γράφει στίχους στην ιταλική γλώσσα, ενώ ήρθε σε επαφή με διαπρεπείς φιλοσόφους, φιλολόγους και αξιόλογους εκπροσώπους της λογοτεχνικής κίνησης της εποχής.

Το 1818 επέστρεψε στη Ζάκυνθο, όπου παρέμεινε για δέκα χρόνια. Εκεί άρχισε να γράφει τα πρώτα του αξιόλογα στιχουργήματα στα ελληνικά. Το πρώτο εκτενές ελληνικό ποίημά του και πλέον γνωστό είναι ο «Ύμνος εις την Ελευθερίαν», απόσπασμα του οποίου καθιερώθηκε ως Εθνικός μας Ύμνος. Λίγο αργότερα, συνέθεσε το λυρικό ποίημα «Εις τον θάνατο του Λορδ Μπάυρον» και ακολούθησαν «Η καταστροφή των Ψαρών», «Η Φαρμακωμένη», «Ο Λάμπρος», «Εις Μοναχήν», «Ο Κρητικός», «Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι», «Ο Πορφύρας».
Στα τέλη του 1828 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Κέρκυρα, συνεχίζοντας την ενασχόλησή του με την ποίηση σχεδόν απομονωμένος. Δεν έκανε ούτε ένα ταξίδι στην ελευθερωμένη Ελλάδα, γιατί, όπως υποστηρίζεται, «δεν εσυνηθούσε να θεατρίζει στο εθνικό του φρόνημα αλλά μες το άγιο βήμα της ψυχής».
Στις 3 Φεβρουαρίου του 1849 παρασημοφορήθηκε με το Χρυσό Σταυρό του Σωτήρος, διότι «με την ποίηση του διέγειρε τα αισθήματα του λαού στον αγώνα για εθνική ανεξαρτησία».
Πέθανε στις 9 Φεβρουαρίου του 1857 στην Κέρκυρα, ύστερα από αλλεπάλληλες εγκεφαλικές συμφορήσεις. Τα οστά του μεταφέρθηκαν το 1865 στη Ζάκυνθο και τοποθετήθηκαν αρχικώς σ' ένα μικρό μαυσωλείο στον τάφο του Κάλβου.

πηγή:  http://www.sansimera.gr/biographies/112#08042013_000000

Ο ΜΕΓΑΛΟΣ ΕΡΩΤΙΚΟΣ - ΜΑΝΟΣ ΧΑΤΖΙΔΑΚΙΣ (ΟΛΟ ΤΟ ΕΡΓΟ)

ΤΡΑΓΟΥΔΟΥΝ:
ΦΛΕΡΗ ΝΤΑΝΤΩΝΑΚΗ-ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΨΑΡΙΑΝΟΣ

1. Με την πρώτη σταγόνα της βροχής (Οδ. Ελύτη)
2. Σ' αγαπώ (Μυρτιώτισσας) στη μνήμη του Γιώργου Παππά
3. Μέρες του 1903 (Κ.Π. Καβάφη)
4. Ποιος είν' τρελός από έρωτα (Γ. Σαραντάρη)
5. Τα λιανοτράγουδα (από τα δημοτικά τραγούδια)
6. Πέρα στο θολό ποτάμι (Ν.Γκάτσου) από το θ. έργο του Φ.Γκ.Λόρκα «Περλιμπλίν και Μπελίσα»
7. Το όνειρο (Δ. Σολωμού)
8. Κέλομαί σε Γογγύλα (Σαπφούς)
9. Έρωτα εσύ (Από τη «Μήδεια» του Ευριπίδη) μτφρ. Π.Πρεβελάκη
10. Πάθη από τον έρωτα (Από την «Ερωφίλη» του Χορτάτζη)
11. Κραταιά ως θάνατος αγάπη (Από το «Άσμα Ασμάτων» του Σολομώντα)

Οδυσσέας Ελύτης, Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου [9]

ΚΥΡΙΑΚΗ, 5 β

                                                                 Το τέλος του Αλέξανδρου

Δίπλωσε τις τέσσερις εποχές κι απόμεινε σαν δέντρο που του σώθηκε ο αέρας. 

Ανακάθισε ύστερα κι έβαλε ήρεμα στο πλάι του τον γκρεμό. 

Από τ' άλλο μέρος άπλωσε προσεχτικά ένα κομμάτι θάλασσας, όλο ριπές γαλάζιες. 

Ώρες πέρασαν ώσπου, κάποια στιγμή, των γυναικών τα μάτια σκαρδαμύσανε.

Τότε μπήκε η Κερά κι αυτός ξεψύχησε.

Μελισσάνθη, Σατυρικὸν ὀξύμωρον

Σκοτεινίασε ὅταν ἔπεσε τὸ φῶς τυφλωτικὸ

Λιγόστεψε ὅταν ὁ ἀριθμὸς ἔγινε πολλαπλάσιος
Οἱ λύσεις γίναν κόμπος ἄλυτος
κι ὅταν ἡ Ἀριάδνη ἔτρεξε λυσίκομη
κύλησε ἀνάποδα τὸ κουφάρι της
Τότε ὁ κάβουρας ἔγινε ὠκύποδας
κι ὁ Ἀχιλλέας χελώνα. Πήδηξε
ἔξω ἀπ᾿ τὴν ἔξωση τοῦ Ἐλεάτη
ἀδιαφορώντας γιὰ τὸ πρόβλημα τοῦ χωροχρόνου
ἀδιαφορώντας γιὰ τὸ ἀγώνισμα στὸν Ἱππόδρομο
καὶ τὰ χαμένα στοιχήματα
τὴν ἀνατίμηση τοῦ πετρελαίου
τὸν πυρετὸ τοῦ χρυσοῦ
τὴ παγκόσμια κρίση
ἐνῶ γύρω του ξεφώνιζαν ὑστερικά:
Rent a car... Rent a car...
Ὀρυμαγδὸς ἀπὸ ἐκσκαφεῖς κι ἀριθμομηχανὲς
ἀνοίγουν σ᾿ ὅλα τὰ τοιχώματα ρωγμὲς
Οἱ δρόμοι μὲ τὰ μεγαθήρια κτίρια κυματίζουν
-σχηματίζονται, ἀποσχηματίζονται
ὑψώνονται κυκλώπεια τείχη
κι ἀντιστοιχεῖες στίχων-
Βραδινὸ τοπίο μὲ τριζόνι
Ἡ νύχτα ἀναποδογυρισμένη ὀμπρέλα
μαζεύει σκόρπιο κεχριμπάρι
Ρομαντισμὸς καὶ φεγγάρι
κυλάει ἀποκεφαλισμένο στὴν ἄσφαλτο
ἐνῶ ἀπὸ ἕνα σφάλμα computer
ὁ κόσμος τινάζεται στὸν ἀέρα.

Μελισσάνθη (γεννήθηκε σαν σήμερα, στις 7/4/1907)

Βιογραφία

Ελληνίδα ποιήτρια, από τις πιο αντιπροσωπευτικές φωνές της υπαρξιακής ποίησης στην Ελλάδα.
Η Ήβη Κούγια, όπως ήταν το πραγματικό της όνομα, γεννήθηκε στις 7 Απριλίου 1907 στην Αθήνα. Σπούδασε γαλλικά στο Γαλλικό Ινστιτούτο με καθηγητή τον Οκτάβιο Μερλιέ, ο οποίος την ενθάρρυνε να ασχοληθεί με την ποίηση. Σπούδασε ακόμη, γερμανικά, αγγλικά, μουσική και μελέτησε φιλοσοφία.
Εργάστηκε ως δημοσιογράφος και καθηγήτρια γαλλικών, ενώ υπήρξε συνεργάτιδα του λογοτεχνικού προγράμματος του ΕΙΡ από το 1945 έως το 1955, από το οποίο παρουσίαζε ελληνική και ξένη ποίηση, δικές της εργασίες και θεατρικές διασκευές. Το 1932 παντρεύτηκε τον Ιωάννη Σκανδαλάκη, δικηγόρο, πολιτικό (βουλευτή του Λαϊκού Κόμματος) και συγγραφέα φιλοσοφικών δοκιμίων.
Στη λογοτεχνία εμφανίσθηκε το 1930 με την ποιητή συλλογή «Φωνές Εντόμου». Ακολούθησε τον επόμενο χρόνο η ποιητική συλλογή «Προφητείες», η οποία αποτέλεσε το λογοτεχνικό γεγονός της χρονιάς και την καθιέρωσε ως ποιήτρια. Σε μία συνέντευξή της στην «Ελευθεροτυπία» (31/12/1976) η Μελισσάνθη αποκάλυψε το πώς ξεκίνησε την ενασχόλησή της με την ποίηση:

“Οι ερεθισμοί οι δικοί μου ξεκίνησαν από προβλήματα υπαρξιακά, από την οδυνηρή επαφή μου με τον κόσμο και όπως μου άρεσε η ποίηση βρήκαν διέξοδο σ' αυτήν. Οι συγκρούσεις με το περιβάλλον πρώτα πρώτα. Ένας νέος άνθρωπος σ' έναν κόσμο φτιαγμένο από τους άλλους, που του είναι αδύνατο να τον παραδεχτεί. Αρχίζει τότε μια πάλη που είτε είναι εξωτερική, στήθος με στήθος, είτε εσωτερική, να εξηγήσει και να παραδεχτεί το σκληρό παιχνίδι που παίζεται γύρω μου. Η δεύτερη αυτή πάλη γίνεται πιο σκληρή όταν αισθάνεσαι την αδυναμία σου να δράσεις εξωτερικά.”

Η Μελισσάνθη τιμήθηκε με το Β' και το Α' Κρατικό Βραβείο Ποίησης (1966 και 1976) και με το ποιητικό βραβείο του Ιδρύματος Ουράνη της Ακαδημίας Αθηνών (1976). Ποιήματά της έχουν μεταφραστεί σε Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, ΗΠΑ, Καναδά, Μεξικό, Ρουμανία, Πολωνία, Γιουγκοσλαβία, Βουλγαρία και έχουν περιληφθεί σε συνολικά 26 ξένες ανθολογίες.
Ο θρησκευτικός και υπαρξιακός χαρακτήρας στάθηκαν από την αρχή τα κύρια γνωρίσματα του έργου της Μελισσάνθης, ενός έργου άνισου στο σύνολό του, τόσο από την άποψη της γραφής όσο και από την άποψη της ποιότητας, προ πάντων στις προ του 1950 ποιητικές της συλλογές. Ξεκίνησε να γράφει ποίηση στα πλαίσια της παραδοσιακής στιχουργικής και οδηγήθηκε σταδιακά προς τον ελεύθερο στίχο (από το 1945), επιλογή που οδήγησε και σε μια ανάλογη ανανέωση των θεματικών και γλωσσικών της επιλογών.
Η ποίησή της εκτιμάτο από μεγάλη μερίδα του λογοτεχνικού κόσμου της εποχής της. «Φαινόμενο που πραγματικά αγγίζει το θαύμα», την έχει αποκαλέσει ο ποιητής Μιλτιάδης Μαλακάσης. Ο συγγραφέας και εκπαιδευτικός Ιωάννης Γρυπάρης την παραλληλίζει με τον Γκαίτε, ενώ ο κριτικός της λογοτεχνίας Μάρκος Αυγέρης σημειώνει ότι η ποίησή της «και σαν αίσθηση και σαν ποίηση και στους τόνους και στην έκφραση είναι ολότελα μοντέρνα, βυθίζεται ολόκληρη μέσα στη σημερινή αισθαντικότητα και όπως αναζητά την πνευματική γεύση του κόσμου συναντά τους ίδιους πανάρχαιους δρόμους της πνευματικής ηδονής ενώνοντας “τα εγγύς και τα άπω”».
Η Ήβη Κούγια-Δασκαλάκη πέθανε στην Αθήνα στις 9 Νοεμβρίου 1990.

Εργογραφία

Ποίηση

• Φωνές εντόμου («Αντωνόπουλος», 1930)
• Προφητείες (1931)
• Η Φλεγόμενη βάτος(1935)
• Γυρισμός του Ασώτου (1936)
• Ωσαννά και Οραματισμός (« Αντωνόπουλος», 1939)
• Λυρική Εξομολόγηση (1945)
• Η εποχή του Ύπνου και της Αγρύπνιας (1950)
• Ανθρώπινο Σχήμα («Δίφρος», 1961)
• Το Φράγμα της Σιωπής («Δίφρος», 1965)
• Εκλογή (1965)
• Μικρή εκλογή 1930-1961 (1970)
• Εκλογή 1961-1965 (1970)
• Εκλογή 1961-1977 (1979)
• Τα Νέα Ποιήματα 1974-1982 («Πρόσπερος», 1982)

Δοκίμιο

• Νύξεις («Ρωντάς», 1985)

Παιδική λογοτεχνία

• Ο μικρός αδελφός (1960)
• Με τους αρχαίους θεούς («Ευρωεκδοτική», 1985)

Μεταφράσεις

• Πιέρ Γκαρνιέ: Εκλογή («Δίφρος»,1965)
• Έμιλυ Ντίκινσον: Ποιήματα («Η μικρή Εγνατία», 1980)
• Πολ Βαλερί: Χορός και Ψυχή («Διάττων», 1988)

Συγκεντρωτικές εκδόσεις

• Εκλογή. 1930-1950 (1965)
• Τα Ποιήματα της Μελισσάνθης 1930-1974 (« Οι εκδόσεις των Φίλων», 1975)
• Οδοιπορικό 1930-1984 («Καστανιώτης», 1986)

Οδυσσέας Ελύτης, Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου [8]

ΚΥΡΙΑΚΗ, 5

 
ΞΑΦΝΟΥ, ΜΕ ΤΟ ΠΟΥ ΑΝΟΙΞΑ τα ξεχαρβαλωμένα παραθυρόφυλλα, μεγάλωσε η αυλή. Το αλεξίπτωτο που κατέβαινε δεν το 'βλεπε άλλος
κανείς. Μόνον κάτι πρόγονοί μου αγριωποί και ταλαιπωρημένοι
παρακολουθούσανε τη σκηνή από την άλλη όχθη και κάθε τόσο ρίχνανε μπαλωθιές στον αέρα.

Γέμισε ο τόπος λέξεις ελληνικές ανορθόγραφες, από παλιά προικοσύμφωνα και όρκους Φιλικών. Όπου πήρα να δακρύζω έτσι
καθώς είχα δει κάποτε τον πατέρα μου, τον Αύγουστο του '22.

Ύστερα φάνηκαν από μακριά να 'ρχονται ο ενωμοτάρχης με τον τοπογράφο της περιοχής κι ευθύς η αυλή ξαναπήρε τις αληθινές της διαστάσεις.

Η Κύπρος του Σεφέρη, του Χρήστου Σιάφκου

Ανακαλύπτεις αίφνης έναν τόπο κι αυτός μοιραία γίνεται πατρίδα σου κι ας γεννήθηκες αλλού. Οι τόποι και οι άνθρωποι έχουν αυτή την απρόσμενη ιδιότητα, να κυριαρχούν στο μέσα κόσμο, να τον κατακυριεύουν. Κι εσύ θέλοντας και μην αφήνεσαι να υποταχτείς στη θέληση που δέχεσαι να σου επιβληθεί, όπως ακριβώς συνέβη και με τον Γιώργο Σεφέρη, δύο φορές στη ζωή του, τη μια με τη Μαρώ και την άλλη με την Κύπρο.

«Στον κόσμο της Κύπρου, Μνήμη και αγάπη», έγραψε ως αφιέρωση στο «Κύπρον ου μ' εθέσπισεν (οικείον Απόλλων)», που σημαίνει «στην Κύπρο όπου μ' έταξε να κατοικώ ο Απόλλων». Οι στίχοι από την «Ελένη» του Ευριπίδη έγιναν για τον Σεφέρη μότο για μια σχέση που άρχισε πριν ακόμα γνωρίσει το σώμα του νησιού.
«Ηδη από το 1931, όταν υπηρετούσε ως πρόξενος στο Λονδίνο, έγραφε στην αδελφή του Ιωάννα Τσάτσου να του στείλει πληροφορίες για την επανάσταση στο νησί. Η άμεση επαφή του ξεκίνησε όμως το φθινόπωρο του 1953 όταν πήγε από τη Βηρυτό, όπου υπηρετούσε ως πρέσβης, στην Κύπρο για διακοπές που κράτησαν ένα περίπου μήνα», λέει ο Γιώργος Γεωργής, πρώην πρέσβης της Κύπρου στην Αθήνα και αναπληρωτής καθηγητής Νεότερης Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Κύπρου.
«Αυτή η πρώτη επαφή είχε καταλυτική σημασία γι' αυτόν, γιατί από τότε ουσιαστικά θα αφοσιωθεί στο νησί. Αλλωστε ο ίδιος έγραφε ότι μόνο σε δυο πράγματα είχε αφοσιωθεί στη ζωή του, στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο και στην Κύπρο», συνεχίζει ο Γεωργής.
Τα κυπριακά ποιήματα περιλαμβάνονται στη συλλογή «Κύπρον ου μ' εθέσπισεν», που κυκλοφόρησε μετά τις τρεις επισκέψεις του στην Κύπρο, το 1955 από τον «Ικαρο». Οι στίχοι διά στόματος Τεύκρου δένουν με τη διάθεση του Σεφέρη, που μέχρι το 1953 θεωρούσε τον εαυτό του πρόσφυγα ταξιδιώτη. Ως έναν που φορούσε την περσόνα του Οδυσσέα. Οταν όμως έφτασε στην Κύπρο ένιωσε ως νέος Τεύκρος, βρήκε στο νησί νέα πατρίδα, μετά τη Σμύρνη.
Και γι' αυτή την πατρίδα μίλησε και έτσι: «Τ' αηδόνια δεν σ' αφήνουνε να κοιμηθείς στις Πλάτρες./Αηδόνι ντροπαλό, μες στον ανασασμό των φύλλων,/συ που δωρίζεις τη μουσική δροσιά του δάσους/στα χωρισμένα σώματα και στις ψυχές/αυτών που ξέρουν πως δε θα γυρίσουν./Τυφλή φωνή, που ψηλαφείς μέσα στη νυχτωμένη μνήμη/βήματα και χειρονομίες· δε θα τολμούσα να πω φιλήματα·/και το πικρό τρικύμισμα της ξαγριεμένης σκλάβας...».

«Ο Σεφέρης είχε μια μανία να γυρίζει τα χωριά μας με τον Ευάγγελο Λοΐζο, που τον φιλοξενούσε στην Αμμόχωστο "σ' αυτό το σπίτι που πάει να γίνει φυτό", όπως έγραφε ο ίδιος. Ταξίδευε στα χωριά, έμπαινε στις εκκλησίες, πήγαινε σε ταβέρνες και καφενεία. Εχουμε χαρακτηριστικές περιγραφές και μέσα στο ημερολόγιό του, π.χ. όταν πήγε στο Παραλίμνι και τον σύστησαν στον καντηλανάφτη ως πρέσβη της Ελλάδας, αυτός είπε "α, ήρθε να μας φέρει την ένωσιν;"», επισημαίνει ο Γεωργής.
Είναι η περίοδος που στην Κύπρο προετοιμάζεται ο αγώνας, υπάρχει εθνική ανάταση, ο Σεφέρης συλλαμβάνει το κλίμα και γι' αυτό στη Σαλαμίνα λέει π.χ. για τους Αγγλους «Φίλοι του άλλου πολέμου, σας συλλογίζομαι...». Οι υπαινιγμοί του είναι συνεχείς, άλλωστε τότε φωτογραφίζει σ' έναν τοίχο το περίφημο σύνθημα «Την ένωσιν θέλωμεν κι ας τρώγωμεν πέτρες».
Τον Φεβρουάριο του 2000, στο διεθνές συνέδριο για τον Γιώργο Σεφέρη που έγινε στις Πλάτρες, ο Γιώργος Γεωργής μιλώντας για τον πολιτικό Σεφέρη, αναφέρθηκε και στην πρόθεση των Αγγλων να επιστρέψουν μετά τον Πόλεμο τα Μάρμαρα του Παρθενώνα στη σύμμαχο Ελλάδα, αντιθέτως ο αντιβασιλέας και αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός, ζήτησε την ένωση με την Κύπρο.
«Οντως έτσι είχε συμβεί. Ο Σεφέρης, ως διευθυντής του γραφείου του Δαμασκηνού, τον συνόδευσε στο Λονδίνο και τον υποκίνησε να διεκδικήσει την Κύπρο. Ο τελευταίος δήλωσε προς τους Αγγλους επισήμους ότι δεν επιθυμούσε να επιστρέψει στην Ελλάδα χωρίς την Κύπρο. "Είναι ο μόνος τρόπος" τους είπε "αν θέλετε αντιμετωπίσουμε επιτυχώς τους αριστερούς". Πίσω από την πρόταση κρυβόταν ο Σεφέρης, ο οποίος κατά τα άλλα ήταν ένας προοδευτικός αστός και δεν είχε σχέση με την παραδοσιακή φιλοβασιλική αριστοκρατία του υπουργείου Εξωτερικών», λέει ο Γεωργής.
Σημειώστε πως οι Αγγλοι μάς είχαν προσφέρει άλλη μια φορά την Κύπρο, το 1915, εφόσον μπαίναμε στο πλευρό τους στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο. Φυσικά η υπόσχεση δεν τηρήθηκε ποτέ.
Ο Σεφέρης επέστρεψε ξανά στο νησί το 1954 και το 1955, έγραψε κι άλλα ποιήματα, ενώ σημείωνε στο ημερολόγιό του τις εντυπώσεις του. Τον εντυπωσίαζε η απλότητα του κόσμου και παραλλήλιζε ακριβώς αυτό τον κόσμο με τους αγρότες της περιοχής της Σμύρνης ή μάλλον με τον κόσμο των Βουρλών, δηλαδή της περιοχής όπου περνούσε τα καλοκαίρια του στο κτήμα της γιαγιάς του, που προερχόταν από την οικογένεια Τενεκίδη.

Η προτελευταία επίσκεψη, το 1955, του ποιητή στο νησί έγινε παρά τη δυσαρέσκεια του υπουργείου Εξωτερικών. Λέει ο Γεωργής: «Το υπουργείο δεν θα ήθελε να προκαλέσει την αγγλική διοίκηση της Κύπρου. Ο ίδιος ο Σεφέρης βέβαια έγραφε πως όλα αυτά αποτελούσαν υπερβολική έκφραση ευαισθησίας των υπηρεσιακών παραγόντων της ελληνικής διπλωματίας. Βεβαίως οι Αγγλοι τον παρακολουθούσαν. Οταν διορίστηκε το 1957 πρέσβης της Ελλάδας στο Λονδίνο, η βρετανική πρεσβεία στην Αθήνα έστειλε μια αναφορά όπου έγραφε πως ο νέος πρέσβης είναι "πολύ ενωτικός και ολίγον βαρήκοος". Ο Σεφέρης ωστόσο στάθηκε και υποστήριξε την Κύπρο και από το πόστο του Λονδίνου και διαφώνησε έντονα και επί της ουσίας με τις προετοιμασίες για λύση του Κυπριακού, όταν πληροφορήθηκε από τον Αβέρωφ την αποδοχή του σχεδίου λύσης που πρότεινε ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Ζορλού. Εστειλε στον Αβέρωφ μια επιστολή στην οποία έγραφε πως με παρόμοια λύση η Τουρκία κάποτε θα έμπαινε στην Κύπρο. Αποδείχτηκε προφητικός σ' αυτές του τις επισημάνσεις».
Η τελευταία επίσκεψη του ποιητή στο νησί διήρκεσε μόνο μια μέρα, το 1970, ένα χρόνο πριν πεθάνει. Στη διάρκεια μιας κρουαζιέρας, το πλοίο έπιασε στην Αμμόχωστο κι αυτός βρήκε την ευκαιρία να επισκεφθεί την Αγία Νάπα.
Μια ακόμα χαρακτηριστική λεπτομέρεια, μοιραία αν θέλετε, σηματοδοτείται από τη συνάντηση του Σεφέρη στην Κύπρο με τον Λόρενς Ντάρελ. Οι δυο τους είχαν γίνει φίλοι προπολεμικά, όταν ο Ντάρελ ζούσε στην Ελλάδα και είχε μπει στον κύκλο του Γιώργου Κατσίμπαλη. Ο Αγγλος συγγραφέας πήγε στην Κύπρο μετά το τέλος του Πολέμου, γύρω στα 1950, εγκαταστάθηκε στο Μπέλα Παΐς, όπου δίδασκε αγγλική φιλολογία στο Παγκύπριο Γυμνάσιο, επί της ουσίας ωστόσο δούλευε για τις μυστικές υπηρεσίες της χώρας του. Ο Σεφέρης εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του για τον Ντάρελ, ενοχλημένος προφανώς από το γεγονός πως ο πρώην συμπολεμιστής, που εμφανιζόταν και ως φιλειρηνιστής, είχε αναλάβει την προπαγάνδα της αγγλικής κυβέρνησης εναντίον του αγώνα των Κυπρίων. Τον συνάντησε μια φορά το 1953 και στη συνέχεια έγραψε το ποίημά του «Στα περίχωρα της Κυρήνειας», όπου αφήνει αιχμές για τον Ντάρελ, τις οποίες προφανώς ο τελευταίος αντιλήφθηκε όταν δημοσιεύθηκε το ποίημα το 1955.

Και πώς ήταν δυνατόν να μην τις αντιληφθεί. Να οι στίχοι: «Γνωρίσατε τον ποιητή,/ή κάτι τέτοιο, που έμενε τον περασμένο μήνα εδώ;/Το αίσθημα τ' ονομάζει παλίμψηστη λιβιδώ·/πάρα πολύ ασυνήθιστος· τι θέλει/να πει, δεν το ξέρει κανείς· κυνικός και φιλέλλην./Σώστροφος σνομπ./Κάποτε αστείος· τώρα είναι στα λουτρά./Στην Ιταλία καθώς άκουσα./Ναι, κάποιο "σπα"./Λέει πως ωφελούν την αφροδίσια ρώμη».
Ο Ντάρελ έφυγε οριστικά το 1956 από την Κύπρο. Είχε γράψει μια ποιητική συλλογή, το «Τεμπελόδεντρο», για το δέντρο στην πλατεία του Μπέλα Παΐς, όπως έγραψε κι ένα βιβλίο ανάμεσα στο ταξιδιωτικό και στο μυθιστόρημα, τα «Πικρολέμονα», όπου καταθέτει τις εμπειρίες του για τον κυπριακό αγώνα και τον κυπριακό λαό. Πρόκειται για βιβλίο που εξόργισε τον φίλο και συνεργάτη του Σεφέρη, Ρόδη Ρούφο, ο οποίος σε απάντηση ακριβώς έγραψε το μυθστόρημά του «Χάλκινη εποχή». Οσο για τον Κύπριο ποιητή Κώστα Μόντη, έγραψε τις «Κλειστές πόρτες», επίσης ως απάντηση στον Ντάρελ.

* Οι φωτογραφίες είναι από το λεύκωμα «Οι φωτογραφίες του Γιώργου Σεφέρη», έκδοση του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης. 

πηγή:  http://www.enet.gr/?i=news.el.texnes--politismos&id=355551

Οδυσσέας Ελύτης, Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου [7]

ΣΑΒΒΑΤΟ, 4
 
ΚΕΙ ΠΟΥ ΑΝΕΒΑΙΝΑ το στενό, βρεμένο καλντερίμι - πάνε κάπου τρα-
κόσια τόσα χρόνια - ένιωσα ν' αναρπάζομαι «δια χειρός» Ισχυρού
Φίλου, και πραγματικά, όσο να συνέλθω, έβλεπα να μ' ανεβάζει με
τις δύο γιγάντιες φτερούγες του ο Δομήνικος, ψηλά στους ουρα-
νούς του
                                                                    τη φορά τούτη γιομάτους
πορτοκαλιές και νερά μιλητικά της πατρίδας.

"Οι μαθητές της Γ' τάξης του Β' Τοσιτσείου-Αρσακείου Γυμνασίου Εκάλης συνομιλούν με την ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου" (βίντεο)

Η ΙΟΥΛΙΤΑ ΗΛΙΟΠΟΥΛΟΥ ΩΣ ΕΠΙΜΕΛΗΤΡΙΑ ΒΙΒΛΙΩΝ

Εργασία που παρουσίασαν οι μαθήτριες της Γ’ Τάξης Κορίνα Γερασιμίδου και Ειρήνη Βαβανού

Υπεύθυνος καθηγητής: Παναγιώτης Αντ. Ανδριόπουλος, θεολόγος

Η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου έχει ασχοληθεί και με την επιμέλεια εκδόσεων. Πρωτίστως του μεγάλου μας ποιητή Οδυσσέα Ελύτη, του οποίου άλλωστε και το έργο διαχειρίζεται ως πνευματική κληρονόμος. Έχει, όμως, επιμεληθεί και κάποιες άλλες εκδόσεις.

Κατ' αρχήν, για να μιλήσουμε με όρους γνωστούς σε όλους, ο επιμελητής εκδόσεων είναι ο σκηνοθέτης ενός βιβλίου. Είναι ο άνθρωπος εκείνος ο οποίος έχει την επιστημονική και τεχνική κατάρτιση, αλλά και την ιδιαίτερη αισθητική ματιά ώστε να παραλάβει υλικό αδιαμόρφωτο, σήμερα σε ηλεκτρονική μορφή, παλιότερα σε δακτυλογραφημένες κόλλες, ακόμη πιο παλιά σε χειρόγραφο, και να το μετατρέψει στην έντυπη μορφή του, με όσο το δυνατόν αρτιότερη μορφή και χωρίς ορθογραφικά, γλωσσικά, πραγματολογικά και τυπογραφικά λάθη. Ως προς τις παραλλαγές, μολονότι η μεθοδολογία και η δεοντολογία της επιμέλειας είναι κοινή για όλες τις εκδόσεις, θα μπορούσε κανείς να θεωρήσει παραλλαγές τους διαφορετικούς τύπους εκδόσεων, βιβλία, περιοδικά, εφημερίδες και σήμερα πλέον, γιατί όχι, ηλεκτρονικές εκδόσεις.

Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου αναμφισβήτητα διαθέτει πρώτα – πρώτα οξυμένο γλωσσικό αισθητήριο, κι αυτό είναι ο μεγάλος οδηγός στην επιμέλεια των κειμένων. Κι ακόμα, από την ευρύτατη απήχηση των εκδόσεων που έχει επιμεληθεί, κυρίως του Ελύτη, φαίνεται πως πετυχαίνει  να κινητοποιήσει όλους τους συντελεστές μιας έκδοσης, από τον πρώτο μέχρι τον τελευταίο, ώστε να δώσουν τον καλύτερό τους εαυτό.

Επιμέλεια power point:

Ντίνος Αθανασιάδης και Άρης Αναστασιάδης, μαθητές της Β’ Τάξης. 

Τριήμερο Ποίησης στο Β' Τοσίτσειο-Αρσάκειο Γυμνάσιο Εκάλης (ημέρα 3η)

Δυναμικά συνεχίστηκαν κι ολοκληρώθηκαν οι εκδηλώσεις του τριημέρου Ποίησης που διοργάνωσε το Β΄ Τοσίτσειο-Αρσάκειο Γυμνάσιο Εκάλης. Η σημερινή μέρα ξεκίνησε από το Β2 τμήμα, με υπεύθυνη καθηγήτρια τη φιλόλογο κ. Γερ. Καλαντζή, το οποίο παρουσίασε μία σειρά διαφανειών και μία ολιγόλεπτη ταινία αφιερωμένη στον Κ.Π.Καβάφη.

 

Κατά την επόμενη ώρα στη Βιβλιοθήκη βρέθηκαν οι μαθητές του Β4, με υπεύθυνη καθηγήτρια τη φιλόλογο Ευτ. Σταματέλλου, οι οποίοι επιδόθηκαν σε παιχνίδια δημιουργικής ανάγνωσης και γραφής εμπνευσμένα από την ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη υπό τους ήχους μελοποιημένων ποιημάτων από το Μάνο Χατζιδάκι (Μεγάλος Ερωτικός).
Στη συνέχεια οι μαθητές των γαλλικών τμημάτων της Γ΄ τάξης "συνάντησαν τον Ελύτη στη γαλλική γλώσσα", με υπεύθυνη καθηγήτρια την κ. Φιλ. Κικίλια. Παρουσίασαν ποιήματα του νομπελίστα μας στη γαλλική γλώσσα, προέβαλαν διαφάνειες για τη ζωή και το έργο του ποιητή και έφτιαξαν καλαίσθητες πινακίδες με στίχους που οι ίδιοι οι μαθητές επέλεξαν.

 

 

  

 

Η αυλαία του τριημέρου Ποίησης έπεσε με κινηματογραφικές προβολές. Συγκεκριμένα, τα τμήματα Γ3, Α4, Γ2 και Γ1, με υπεύθυνους καθηγητές τους κκ. Ευδ. Γιαννικοπούλου, Γ. Βογιατζή και Μιχ. Καπετανή, είχαν την ευκαιρία να παρακολουθήσουν -στον ειδικά διαμορφωμένο χώρο εντός της Βιβλιοθήκης- την ταινία "Γιάννης Ρίτσος: Αυτοβιογραφία" και το ντοκιμαντέρ "Σεφέρης-Ελύτης: Δύο νόμπελ στην ελληνική ποίηση".

 

 

Αξίζει, τέλος, να πούμε ότι όλοι οι μαθητές, κατά τη διάρκεια όλου του τριημέρου, είχαν τη δυνατότητα να επισκεφθούν τον ειδικά διαμορφωμένο χώρο εντός της Βιβλιοθήκης και να δουν τα πόστερ που είχαν αναρτηθεί σχετικά με το βίο και το έργο του Οδυσσέα Ελύτη, μια ευγενική προσφορά του Εθνικού Κέντρου Βιβλίου, το οποίο υπήρξε άξιος συμπαραστάτης του τριημέρου Ποίησης.

Οδυσσέας Ελύτης, Ημερολόγιο ενός αθέατου Απριλίου [6]

ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 3 

 
Λοξά, επιμήκη μάτια, χείλη, αρώματα σαν από πρώιμο ουρανό μεγάλης θηλυκής γλυκύτητας και θανάσιμου πότου. 


Έγειρα με το πλάι - σχεδόν μπατάρισα - μες στους ψαλμούς των
Χαιρετισμών και την ψύχρα των ανοιχτών κήπων.

Έτοιμος για τα χείριστα.

Η ποιήτρια Ιουλίτα Ηλιοπούλου συνομιλεί με τους μαθητές του Β΄ Τοσιτσείου-Αρσακείου Γυμνασίου Εκάλης

Στο πλαίσιο του τριημέρου Ποίησης (3-5 Απριλίου 2013) που διοργανώνει το Β' Τοσίτσειο-Αρσάκειο Γυμνάσιο Εκάλης, επισκέφθηκε το σχολείο μας η ποιήτρια και δοκιμιογράφος Ιουλίτα Ηλιοπούλου, ανταποκρινόμενη στη σχετική πρόσκληση που της απηύθυνε η διευθύντρια κ. Ευδοκία Γιαννικοπούλου. 

Οι μαθητές της Γ' Τάξης είχαν την ευκαιρία για μιάμιση ώρα να συνομιλήσουν ουσιαστικά με την κ. Ιουλίτα Ηλιοπούλου για την ποίηση και τη λειτουργία της στο σύγχρονο κόσμο.

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο αμφιθέατρο του σχολείου με την παρουσία και πολλών καθηγητών από τα Τοσίτσεια-Αρσάκεια Σχολεία Εκάλης.

Η διευθύντρια του Β' Γυμνασίου κ. Ευδοκία Γιαννικοπούλου καλωσόρισε την ποιήτρια κ. Ιουλίτα Ηλιοπούλου και ο θεολόγος κ. Παναγιώτης Ανδριόπουλος αναφέρθηκε συνοπτικά στο πολυσχιδές έργο της.

Στη συνέχεια, οι μαθήτριες της Γ' Τάξης Κορίνα Γερασιμίδου και Ειρήνη Βαβανού παρουσίασαν την εργασία τους "Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου ως επιμελήτρια βιβλίων", με παράλληλη προβολή διαφανειών, που επιμελήθηκαν οι μαθητές της Β' Τάξης Ντίνος Αθανασιάδης και Άρης Αναστασιάδης. 

Ακολούθησε ένα απόσπασμα από το ποίημα του Οδυσσέα Ελύτη "Το Μονόγραμμα", που διαβάζουν σε σχετική έκδοση ψηφιακού δίσκου ο Μίκης Θεοδωράκης και η Ιουλίτα Ηλιοπούλου.

 
Στη συνέχεια προβλήθηκε ένα απόσπασμα από την μεγάλη επετειακή συναυλία σε ποίηση Οδυσσέα Ελύτη και μουσική Γιώργου Κουρουπού, με τον γενικό τίτλο: "Ο κόσμος ο μικρός, ο Μέγας!", η οποία πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στις 3 Νοεμβρίου του 2011.

Το συγκεκριμένο βίντεο περιλάμβανε δύο τραγούδια που ερμήνευσε ο Μουσικός Όμιλος των Τοσιτσείων - Αρσακείων Σχολείων Εκάλης, σε διδασκαλία της υπευθύνου του Ομίλου, μουσικού Χριστίνας Βαρσάμη-Κούκνη.

 

Ακολούθησε εκτενής διάλογος της κ. Ιουλίτας Ηλιοπούλου με τους μαθητές, οι οποίοι υπέβαλαν ερωτήσεις σχετικές με την ποίηση και τη σημασία της στη ζωή μας. 

  

 

Η όλη εκδήλωση ολοκληρώθηκε μέσα σε κλίμα αισιοδοξίας και ευφορίας, αφού μαθητές και καθηγητές απόλαυσαν κυριολεκτικά τον ουσιαστικό και άμεσο λόγο της ποιήτριας.

Η διευθύντρια κ. Ευδοκία Γιαννικοπούλου ευχαρίστησε θερμά την κ. Ιουλίτα Ηλιοπούλου και της πρόσφερε αναμνηστικά μπλουζάκια που φέρουν πάνω τους στίχους του Οδυσσέα Ελύτη, και κυκλοφόρησαν με την ευκαιρία του Τριημέρου Ποίησης.

 

Ακολούθησε ξενάγηση της κ. Ηλιοπούλου στη Βιβλιοθήκη του Σχολείου, όπου περιηγήθηκε στην έκθεση ποιητικού βιβλίου που λειτουργεί εκεί αυτές τις μέρες, όπου λαμβάνουν χώρα και πολλές άλλες δραστηριότητες σχετικές με το Τριήμερο Ποίησης.